Μου αρέσουν οι ταινίες που παίζουν με το μυαλό και ψάχνεις να βρεις τι στο διάολο έχει γίνει. Που σε προβληματίζουν και βρίσκεις λογική μέσα στην τρέλα τους. Παρακάτω θα βρεις ταινίες σκοτεινές, mindfuck, περίεργες ταινίες που θα σε ζαλίσουν για μερικές ώρες. Η λίστα περιέχει κάποιες κλασικές ταινίες αλλά θεώρησα περιττό να βάλω διαμάντια όπως Fight Club, Old Boy, Memento ή 2001 space odyssey.

1. Love Exposure

Sion Sono | IMDB | Trailer

Την ταινία την βρήκα ένα καλοκαίρι που εξερευνούσα τον ασιατικό κινηματογράφο. Την πέτυχα σ’ ένα ελληνικό φόρουμ που την πρότεινε ένας χρήστης ως έπος.

Τελειώνοντας, έγραψε:

«Σας συμβουλεύω μην δείτε τρέιλερ».

Οπότε είχα στα χέρια μου μία γιαπωνέζικη τετράωρη ταινία, χωρίς να γνωρίζω την πλοκή και χωρίς να έχω δει τρέιλερ.

Challenge accepted.

Παρά τις επιφυλάξεις μου, κατέληξα, στο τέλος της ταινίας, να ελπίζω να έχει ακόμα άλλο ένα δίωρο. Από τις καλύτερες ταινίες που έχω δει στη ζωή μου.

Οπότε, όπως και ο φίλος που την πρότεινε, δεν θα σου πω την πλοκή ή οτιδήποτε άλλο. Απλά δες την.

*Αν δεν έχεις δει ασιατικό κινηματογραφο, τότε δεν σου την πρότεινα για πρώτη σου ταινία.

2. Lost Highway

David Lynch | IMDB | Trailer

Όσοι με γνωρίζουν, ξέρουν την τρέλα που έχω με τις ταινίες του David Lynch.

Η πρώτη του ταινία που είδα ήταν το Mulholland Drive. Δεν ήταν μόνο αυτή που με έβαλε στο σύμπαν του αλλά ήταν από τις πρώτες ταινιες που με έβαλαν στον κόσμο του σουρεαλιστικού κινηματογράφου.

Όσο την έβλεπα προσπαθούσα να αποκρυπτογραφήσω τι στο διάολο γίνεται μέσα σε όλο αυτό το πέπλο μυστηρίου—γεμάτο σαρκασμό—ταυτόχρονα όμως ήμουν απορροφημένος από την σκηνοθεσία.

Αυτό που λατρεύω στον David Lynch είναι ότι οι ταινίες του, ναι μεν έχουν σουρεαλιστικά στοιχεία, δεν όμως είναι ολοκληρωτικές—όπως για παράδειγμα το El Topo.

Το Mulholland Drive λοιπόν ήταν ο πρώτος έρωτας.

Παρόλα αυτά η αγαπημένη μου ταινία είναι η Χαμένη Λεωφόρος.

Στο βιβλίο του, Κυνηγώντας Το Μεγάλο Ψάρι, ο David Lynch έγραψε ότι η δολοφονία της Nicole Brown Simpson από τον O. J. Simpson ήταν η έμπνευση του για την Χαμένη Λεωφόρο:

«Αυτό που μου έκανε εντύπωση στον O.J. Simpson ήταν ότι μπορούσε ακόμη να χαμογελάει ή να γελάει. Φαινόταν ότι μπορεί να πηγαίνει γκολφ χωρίς να το απασχολεί ιδιαίτερα αυτό που έγινε. Κι’ εγώ αναρωτιόμουν πως γίνεται να εξακολουθεί να ζει κάποιος έχοντας κάνει αυτά που εκείνος έκανε. Και τότε ανακαλύψαμε έναν εκπληκτικό όρο της ψυχολογίας—την ψυχογενή φυγή—, που περιγράφει μία κατάσταση κατά την οποία το μυαλό προσπαθεί με τεχνάσματα να διαφύγει από την ανάμνηση ενός φρικτού γεγονότος».

—David Lynch

Αν ο David Fincher είναι ο Lee Child του κινηματογράφου, ο David Lynch είναι ο Ντοστογιέφσκι της έβδομης τέχνης. Ο τρόπος που εξερευνά το υποσυνείδητο και διεισδύει σ’ αυτό φέρνοντας τις επιθυμίες των χαρακτήρων στο προσκήνιο είναι αριστουργηματικός. Και στην Χαμένη Λεωφόρο το κάνει με τον καλύτερο τρόπο.

Αυτό βέβαια που απογειώνει την ταινία είναι το soundtrack: David Bowie, Angelo Badalameti, Marilyn Manson, Rammstein, Smashing Pumpkins με την υπογραφή του Trent Reznor.

3. Ex Machina

Alex Garland | IMDB | Trailer

Θα ερωτευόσουν πότε ένα ρομποτ που μοιάζει με άνθρωπο; Και πως θα ήξερες ότι είναι ρομπότ;

Και πως ξέρεις ότι δεν είσαι εσύ το ρομπότ;

Είμαστε στην εποχή που η τεχνητή νοημοσύνη έχει αρχίσει και παίρνει σάρκα και οστά. Οι καλλιτέχνες έχουν αρχίσει να εξερευνούν τις επιπτώσεις από την εξέλιξη της τεχνολογίας και τους ηθικούς φραγμούς που θα προκύψουν.

Οι ερωτήσεις που θέτει ο Alex Garland είναι πολλές και χρειάζονται ολόκληρο κείμενο για να τις αναλύσουμε.

Δεν μπορώ να σου πω περισσότερα για να μην στο χαλάσω, πρέπει να την δεις.

4. Donnie Darko

Richard Kelly | IMDB | Trailer

Fun Fact: η ταινία κυκλοφόρησε μετά τα επεισόδια της 11ης Σεπτεμβρίου και πήγε άπατη στο σινεμά. Χρόνια αργότερα έγινε κλασική.

Ο Richard Kelly έχει γράψει και σκηνοθετήσει μία σκοτεινή ταινία που έχει γίνει, πλέον, καλτ. Δυστυχώς δεν είχε την ανάλογη συνέχεια σαν σκηνοθέτης. Ακόμα και το Southland Tales, που τη θεωρώ τίμια ταινία, δεν είναι στο ίδιο επίπεδο με το Donnie Darko.

Είχα γράψει μία παράγραφο που εξηγούσα τι θα δεις σε αυτή την ταινία αλλά μετά σκέφτηκα ότι ήταν spoiler και μπορεί να σου χαλάσω την έκπληξη. Οπότε δεν θα αναφέρω τίποτα.

Η έκδοση director’s cut έχει κάποιες σκηνές που αξίζουν και εμβαθύνουν την ταινία. Αλλά η μουσική υπόκρουση σε κάποιες σκηνές έχει αλλάξει επειδή ο Richard Kelly δεν μπόρεσε να πάρει τα δικαιώματα. Γι’ αυτό το λόγο θα σου συνιστούσα να δεις, πρώτα, την κανονική έκδοση (cinema ή DVD).

5. Upgrade

Leigh Whannell | IMDB | Trailer

Από τις τελευταίες, χρονολογικά, ταινίες της λίστας. Δεν περίμενα να είναι τόσο καλή καλή γιατί δεν είχα προσδοκίες. Από ότι είδα δεν άρεσε στον περισσότερο κόσμο.

Για αρχή, είναι καλά στημένη, έχει ωραία φωτογραφία και σκηνοθεσία και το σενάριο δεν είναι προβλέψιμο. Ενώ νόμιζα ότι θα ακολουθήσει την περπατημένη τελικά πήρε διαφορετική τροπή.

Αν και είναι στο ίδιο πλαίσιο με το Ex Machina, η αλήθεια είναι ότι μένει περισσότερο στην δράση παρά στην εξερεύνηση των προβλημάτων από την επέκταση της τεχνητής νοημοσύνης.

Μόνο και μόνο για την ατμόσφαιρα που δημιουργεί, αξίζει να την δεις.

*Ο Logan Marshall-Green είναι ο δίδυμος αδελφός του Tom Hardy;

6. Pi

Darren Aronofsky | IMDB | Trailer

Ο Aronofsky γνωρίζει την μηχανική πίσω από τις ταινίες. Και αυτό που ξέρει πολύ καλά είναι να χρησιμοποιεί τα κατάλληλα εργαλεία για να ενεργοποιεί όλες μας στις αισθήσεις. Και στο Pi θα σε πιάσει ένα άγχος, χωρίς λόγο.

Μετά από κάποια ώρα καταλήγεις να βρίσκεσαι μέσα στην παράνοια του πρωταγωνιστή. Ένας τρόπος που το καταφέρνει είναι οι ήχοι και ο θόρυβος που χρησιμοποιεί μέσα στις σκηνές, χωρίς να είναι έντονος αλλά αρκετά αγχωτικός2—δεν τον ακούς καθαρά, αλλά είναι εκεί. Αν και το Requiem for a Dream θεωρείται η καλύτερη του ταινία—και όχι άδικα—προσωπικά θεωρώ το Pi ως το αριστούργημα του.

Ένας μαθηματικός ψάχνει την «μαγική» εξίσωση ώστε να προβλέπει την άνοδο των μετοχών στο χρηματιστήριο. Ολόκληρη η ζωή του περιστρέφεται γύρω από την εύρεση της. Και κάπου εκεί ξεκινάει η τρέλα.

Μία ταινία για τις εμμονές μας.

7. Enemy

Denis Villeneuve | IMDB | Trailer

Αράχνες—παντού αράχνες.

Το θέμα, με αυτές τις ταινίες—το αστείο θα έλεγα—είναι ότι βγάζουν νόημα. Στην αρχή πιστεύεις ότι ο σκηνοθέτης έχει γράψει ότι έχει δει στον ύπνο του και ίσως τελικά δεν υπάρχουν μεταφορές.

Την πρώτη φορά που είδα την ταινία, μαζί μ’ έναν φίλο, δεν κατάλαβα τίποτα. Την δεύτερη φορά που την είδα, νόμιζα ότι τα κατάλαβα όλα. Και την τρίτη φορά που την είδα κατάλαβα ότι δεν κατάλαβα τίποτα. Οπότε έκανα κάτι που σιχαίνομαι: έψαξα να βρω την εξήγηση.

Ναι, το παραδέχομαι μπήκα στο YouTube για να δω την εξήγηση για τις γαμημένες αράχνες.

Και βγάζει νόημα.

8. Nocturnal Animals

Tom Ford | IMDB | Trailer

Όταν ακούω Tom Ford φαντάζομαι κουστούμια, άσπρα πουκάμισα και γυαλιά ηλίου σε τιμή αυτοκινήτου. Όταν ήρθε η στιγμή να δω την πρώτη του ταινία, A Single Man, ήμουν καχύποπτος. Εν τέλει αποδείχθηκε καλύτερη των προσδοκιών. Είχε στυλ, ωραία φωτογραφία και σκηνοθεσία, κάποιες καλές σκηνές και καλή μουσική. Ήταν μία πολύ καλή προσπάθεια. Αλλά μέχρι εκεί.

Στην δεύτερη του ταινία έδειξε ότι ξέρει να γράφει. Το σενάριο εξαιρετικό από την αρχή μέχρι το τέλος και με ανοιχτά ερωτήματα—κάτι που μου αρέσει. Αυτό όμως που μου πήρε το μυαλό ήταν η σκηνή της καταδίωξης. Η σκηνή αναδεικνύει ότι η βία δεν χρειάζεται όπλα. Η βία είναι τρόπος σκέψης, είναι συμπεριφορά.

Δεν θέλω να σου ανεβάσω τις προσδοκίες3 αλλά μόνο και μόνο για την σκηνή στον δρόμο—μία από τις πιο έντονες που έχω δει σε ταινία—πρέπει να μπει στην checklist σου.

9. The Man From Earth

Richard Schenkman | IMDB | Trailer

Ένα καθηγητής ανθρωπολογίας δηλώνει την παραίτηση του γιατί φεύγει από το πανεπιστήμιο. Έτσι καλεί κάποιους συναδέλφους για ένα αποχαιρετιστήριο δείπνο.

Οι συνάδελφοι του αναρωτιούνται τον λόγο της αποχώρησης του, έτσι ο καθηγητής δοκιμάζει να τους πει την αλήθεια: Είναι αθάνατος και έχει ζήσει σε όλη την διάρκεια την ανθρωπότητας. Κάθε δέκα χρόνια, φεύγει από τον τον τόπο διανομής του για να μην τον πάρουν χαμπάρι ότι δεν γερνάει.

Είναι τρελός, τους κοροϊδεύει ή λέει την αλήθεια;

Υπάρχουν στιγμές που θυμίζει ερασιτεχνική ταινία. Αλλά προσωπικά δεν με πείραξε, γιατί καταφέρνει να περάσει το μήνυμα που θέλει.

10. Nightcrawler

Dan Gilroy | IMDB | Trailer

Η λίστα θα μπορούσε να μετονομαστεί σε: οι καλύτερες ταινίες του Jake Gyllenhaal. Τι να κάνω που ξέρει να επιλέγει ιδιαίτερες ταινίες και δεν πάει σε κλασσικούς, χιλιοπαιγμένους, ρόλους.

Το Nightcrawler εξερευνά τις πτυχές και τα κίνητρα του Louis Bloom, ενός ανθρώπου που ψάχνει να επιβιώσει άλλα τελικά βρίσκει ένα επάγγελμα που τον γεμίζει: να πηγαίνει πρώτος στον τόπο του εγκλήματος και να τραβάει σε βίντεο την σκηνή ώστε να πουλάει το υλικό στα τηλεοπτικά κανάλια. Ενώ στην αρχή το έκανε για να βγάζει τα προς το ζην, καταλήγει να κάνει ό,τι χρειάζεται για να γίνει ο καλύτερος σ’ αυτό.

Αν θες να κατανοήσεις την σύγχρονη οικονομία, τότε παράτα ο,τι βιβλίο διαβάζεις και δες αυτή την ταινία. Μέσα σε δύο ώρες θα καταλάβεις πως λειτουργεί η μισθωτή εργασία.

Όπως, εύστοχα, σχολίασε κάποιος χρήστης στο Reddit:

«Η ταινία είναι Harvard business 101».

11. Persona

Ingmar Bergman | IMDB | Trailer

Ο Tarkovsky είχε πει:

“I am only interested in the views of two people: one is called Bresson and one called Bergman”

Ο Bergman είναι από τους αγαπημένους σκηνοθέτες. Έχει γράψει υπέροχες ταινίες αλλά αυτή είναι η αγαπημένη μου.

Ο σκηνοθέτης παίζει σε τεντωμένη κλωστή. Το στήσιμο, στην αρχή, των χαρακτήρων μέχρι να φτάσει στο τέλος για να μας αποκαλύψει τι είναι αληθινό και τι όχι.

Αναρωτιέσαι:

Είναι;

Δεν είναι;

Έχει, τελικά, σημασία; Μάλλον όχι…

Υ.Γ. : Η σκηνή της εξομολόγησης είναι ίσως από τις πιο ερωτικές σκηνές σε ταινία.

12. Solaris

Andrei Tarkovsky | IMDB | Trailer

Έχω μαζέψει μία τεράστια λίστα με ταινίες—και βιβλία—κλασσικές που θέλω να δω. Όσο περισσότερο τις κοιτάω τόσο τις αποφεύγω. Από Αγγελόπουλο μέχρι Tarkovsky. Είναι πολλές οι ώρες και χρειάζεσαι συγκέντρωση.

Την συγκεκριμένη ταινία την είδα μία χρονιά που απέφευγα να δω πιο βαθιές ταινίες, που ίσως χρειάζονται δεύτερη σκέψη.

Τρεις ώρες στον κόσμο του Tarkovsky. Ήταν η πρώτη του ταινία που είδα και με εγκλώβισε αμέσως στο σύμπαν του.

Δεν έχω να σου πω πολλά για την συγκεκριμένη όπως και για όλες τις ταινίες του Tarkovsky. Απλά μπαίνω στον κόσμο του, χωρίς να προσπαθώ να καταλάβω πολλά. Ίσως γι’ αυτό το λόγο τις απολαμβάνω τόσο πολύ.

13. Coherence

James Ward Byrkit| IMDB | Trailer

Υπάρχουν ταινίες που έχουν χαμηλό budget, η υποκριτική των ηθοποιών είναι μέτρια—μην πω κάκιστη—και από την άλλη έχουν κάτι το περίεργο με αρκετό μυστήριο, καταλήγουν κάπου και σε κάνουν να μην μπορείς να ξεκολλήσεις από την οθόνη. Λατρεύω τις ταινίες που ανήκουν σ΄αυτή την κατηγορία—βλέπε Triangle, Τhe Cube. Μου θυμίζουν φθηνό καφέ που βρίσκεις σε κάποιους φούρνους, στις καλοκαιρινές διακοπές σου, που κανονικά δεν θα έπαιρνες άλλα είναι η τελευταία σου επιλογή—γιατί οι καφετέριες είναι κλειστές ή μακριά—και έχεις τόσο χαμηλές προσδοκίες που όταν δοκιμάζεις λες τι ωραίος καφές που είναι τελικά, και πίνεις μία ακόμη γουλιά για να συνεχίσεις την απόλαυση.

Έτσι είναι και το coherence—ο φθηνός καφές που αποδεικνύεται διαμαντάκι.

Ένας μετεωρίτης περνάει πολύ κοντά από τη γη, με αποτέλεσμα να δημιουργηθουν προβλήματα σε ηλεκτρονικές συσκευές. Εκείνη την μέρα μία παρέα έχει μαζευτεί σε ένα σπίτι να δειπνήσει. Ξαφνικά πέφτει το ρεύμα και βυθίζονται στο σκοτάδι. Δύο μέλη τις παρέας αποφασίζουν να κατευθυνθούν στο μοναδικό σπίτι που έχει φως για να καταλάβουν τι έχει γίνει. Όταν επιστρέφουν πίσω στην παρέα τους, τρομαγμένοι, παραδίδουν ένα κουτί που βρήκαν στο σπίτι που πήγαν και μέσα έχει ένα γρίφο που προσπαθούν να λύσουν.

*Άλλες ταινίες που θα μπορούσαν, άνετα, να μπουν στην λίστα: Primer, Brick, Sleuth, The Fall, Mr. Nobody, Memento, El Topo, Brazil, Jacob’s Ladder, την τριλογία της κατάθλιψης του Trier, οτιδήποτε από David Cronenberg, The Imaginarium of Doctor Parnassus