Είμαστε άσσοι στον να εφευρίσκουμε δικαιολογίες για να καλύψουμε τις ανασφάλειες και τις φοβίες μας. Αρχίζουμε να τις πιστεύουμε, θεωρώντας ότι είναι η πραγματικότητα. Βαφτίζουμε τις ψευδαισθήσεις που έχουμε χτίσει την αλήθεια μας.

«Αν ήμουν πιο νέος θα άρχιζα την γυμναστική».

Όχι, δεν θα άρχιζες

«Αν δεν ήμουν ντροπαλή θα του μίλαγα».

Όχι, δεν θα του μίλαγες.

«Αν είχα τα κατάλληλα προσόντα για την δουλεία θα πήγαινα στην συνεντευξη».

Όχι, δεν θα έστελνες καν το βιογραφικό σου.

Ή όπως ο φίλος μου που μου εξομολόγησε ότι αν είχε πάρει τις κατάλληλες πιστοποιήσεις, πριν χρόνια, αντί να δίνει ένα σκασμό λεφτά για να πάει σε ιδιωτική σχολή τώρα θα είχε δουλειά στον τομέα που ήθελε.

«Γιατί δεν πας να πάρεις τώρα τα χαρτιά τότε;», τον ρώτησα.

«Βαριέμαι» μου είπε.

Αν ένα μαγικό τζίνι ερχόταν και μας έλυνε όλα μας τα προβλήματα, θα προέκυπτε ένα νέο: δεν θα υπήρχαν άλλες δικαιολογίες. Συνεπώς ή θα σκαρφιζόμασταν καινούριες ή, αναγκαστικά, θα έπρεπε να κάνουμε πράξη αυτά που ονειρευόμαστε.

Θα ερχόμασταν σε δυσχερή θέση.

Επινοούμε ψέμματα για να εκλογικεύσουμε την συμπεριφορά μας.

Ο θυμός είναι μία από αυτές τις στιγμές που νομίζουμε ότι είμαστε θυμωμένοι με τα γεγονότα που λαμβάνουν τόπο εκείνη την στιγμή χρονικά αλλά κάτι τέτοιο δεν ισχύει.


Σάββατο βράδυ, γύρω στις 11. Το μαγαζί που καθόμασταν άρχιζε να αδειάζει αισθητά. Ήταν από εκείνα τα Σάββατα. Μέτα από ώρες, άρχισε να βρέχει καρέκλες οπότε απολαμβάναμε την μουσική παρέα με την μπύρα μας. Είναι ωραία όταν βρέχει και είσαι μέσα. Όχι τόσο ωραία όταν είσαι στον δρόμο.

Η βροχή άρχιζε να καταλαγιάζει, ο DJ είχε φύγει και είχε μείνει μόνο μία παρέα. Επομένως αποφασίσαμε να πληρώσουμε για ν’ αρχίσουν να μαζεύουν οι σερβιτόροι το τραπέζι μας ώστε να πάνε και αυτοί στα σπίτια τους.

Είχαμε δύο επιλογές: η μία ήταν να συνεχίσουμε—δεν υπήρχε ψυχή έξω. Η άλλη ήταν να πάμε στα σπίτια μας.

Εκ του αποτελέσματος η δεύτερη επιλογή θα ήταν η καλύτερη.

Αποφασίσαμε λοιπόν να συνεχίσουμε, σε κάποιο άλλο μαγαζί. Δεν είχαμε και πολλές επιλογές. Τα μαγαζιά που ήταν ανοιχτά εκείνη την ώρα και το πιθανότερο να είχαν κόσμο ήταν… ένα.

Φτάσαμε σ’ εκείνο μαγαζί και ήταν χάλια. Η μουσική ήταν χάλια. Ο κόσμος ήταν χάλια. Ο καιρός ήταν χάλια. Το ταβάνι ήταν χάλια. Οι τουαλέτες ήταν χάλια. Οι μπύρες ήταν χάλια. Το πατάκι της μπύρας ήταν χάλια.

Μετά την πρώτη μπύρα, άρχισα να τους γκρινιάζω ώστε να σηκωθούμε να φύγουμε. Δεν άντεχα να κάτσω κι’ άλλο στο μαγαζί. Αφού άκουσαν την παράκληση μου, παρήγγειλαν μία ακόμη μπύρα.

Και τα νεύρα μου χειροτέρεψαν.

Μετά από κάμποση ώρα φύγαμε.

Στην επιστροφή άρχισα να τους (ξανά)γκρινιάζω.

Εκτός των άλλων, για κάποιο περίεργο λόγο, ήμουν 40€ μείον. Πως μου φύγανε τόσα λεφτά σε μία βόλτα που υποτίθεται ότι θα πίναμε μόνο μία μπύρα;

Σκατά.

Στην διαδρομή άρχισα να παρατηρώ τις σκέψεις μου και κατάλαβα ότι είχα νεύρα πριν βγω. Απλά τα εκδήλωσα εκ των υστέρων. Ίσως επειδή ήμουν απλήρωτος από την δουλεία μου και είχα ξοδέψει 40€. Ίσως επειδή δεν πήγα σπίτι νωρίς και δεν άκουσα τις επιθυμίες μου.

Κατάλαβα ότι ήμουν θυμωμένος με πράγματα που δεν είχαν σχέση με εκείνη την ημέρα. Αν είχα καλή διάθεση θα έβλεπα πεταλούδες αντί για κάμπιες.

Ήμουν έξαλλος γιατί δεν είχα πληρωθεί εδώ και καιρό. Γιατί συνέχιζα να δουλεύω σε μία επιχείρηση που δεν με πληρώνει. Γιατί δεν έφευγα.

Γιατί φοβόμουν ότι δεν είμαι ικανός να βρω αλλού δουλεία.

Αν κάποιος χώριζε τις σκέψεις μου, εκείνο το βράδυ, σε επίπεδα:

Επίπεδο 1: Είμαι θυμωμένος με τους φίλους μου επειδή θέλουν να συνεχίσουν για μπύρα και εγώ δεν θέλω.

Επίπεδο 2: Και μέσα σε όλο αυτό ξόδεψα ένα σωρό λεφτά ενώ θα έβγαινα μόνο για μία μπύρα.

Επίπεδο 3: Μήπως έχω θέμα με τα λεφτά; Μπα, άλλες φορές δεν με νοιάζει.

Επίπεδο 4: Τώρα που το σκέφτομαι δεν πληρώθηκα από την δουλειά και έχω νεύρα.

Επίπεδο 5: Γιατί μένω σε μία επιχείρηση που δεν με πληρώνουν;

Επίπεδο 6: Έπρεπε να έχω φύγει καιρό από την δουλεία. Γιατί δεν έχω φύγει τόσο καιρό;

Επίπεδο 7: Θέλω να φύγω αλλά φοβάμαι ότι δεν είμαι ικανός να βρω αλλού δουλεία.

Επίπεδο 8: Αυτοεκτίμηση από τα lidl, ε;

Επίπεδο 8: Αλήθεια, γιατί δεν έχω αυτοεκτίμηση;

Επίπεδο 9: Μήπως πρέπει να το ψάξω;

Επίπεδο 10: Γιατί τα υπεραναλύω όλα σε βάθος;

Επίπεδο 11: Είναι φυσιολογικό να τα αναλύω όλα τόσο πολύ;

Επίπεδο 12: Δεν πάω καλά, έτσι;

Ξεκίνησα για μία γαμημένη μπύρα και κατέληξα να αναρωτιέμαι τι διάολο κάνω στη ζωή μου.

Όμορφες σκέψεις για Σάββατο βράδυ.

Θα μου πεις, αφού κατάλαβες τι έχεις, θα σου έφυγε ο θυμός. Αμ δε, αγαπητέ μου αναγνώστη. Εκείνη την ώρα χειροτερεύει η φάση. Γιατί δεν μπορείς να εκτονωθείς στους φίλους σου εφόσον καταλαβαίνεις ότι δεν φταίνε και δεν μπορείς να τα καταπιέσεις άλλο τα συναισθήματα σου γιατί δεν κρατιέσαι.

Εν τέλη στέκεσαι ανήμπορος στο αίσθημα του θυμού που εξαπλώνεται σε όλο σου το σώμα.

Ο Mark Manson το ονομάζει The Feedback Loop From Hell:

«Ας πούμε ότι έχεις πρόβλημα θυμού. Νευριάζεις για τα πιο ηλίθια πράγματα και δεν έχεις ιδέα γιατί. Και το γεγονός ότι νευριάζεις τόσο εύκολα σε τσαντίζει ακόμα περισσότερο. Και τότε συνειδητοποιείς ότι είσαι θυμωμένος όλη την ώρα και αυτό σε κάνει να φαίνεσαι επιφανειακός και κακός άνθρωπος, και το μισείς αυτό - το μισείς τόσο πολύ που θυμώνεις με τον εαυτό σου. Κοίτα τον εαυτό σου τώρα: είσαι θυμωμένος με τον εαυτό σου που θυμώνεις που θυμώνεις».

— Mark Manson

Σκατά.

Όταν είσαι θυμωμένος δεν μπορείς να κάνεις κάτι για να ξεθυμώσεις. Το μόνο που σου μένει είναι να επιλέξεις πως θα διαχειριστείς τον θυμό σου.

Τι κρύβεται πίσω από τον θυμό μας

Σε κάποια ανύποπτη στιγμή μπορεί μπορεί να έρθουμε σ΄επαφή με κάτι που θα μας ενεργοποιήσει ένα συναίσθημα—όπως αυτό του θυμού. Στον δρόμο, σ’ ένα μπαρ, στο σπίτι. Έχουμε την αυταπάτη ότι η αιτία της έκρηξης μας είναι αυτό που την πυροδοτεί εκείνη την στιγμή. Αλλά δεν είναι.

O Rory Sutherland, διαφημιστής και διευθυντής της Ogilvy, σε μια παρουσίαση του μεταξύ άλλων θα πει:

«Οι άνθρωποι έχουν πολλές φορές αρνητικά συναισθήματα που δεν ξέρουν από που προέρχονται και για ποιο λόγο. Έτσι ψάχνουν να βρουν κάποιο τρόπο, ή αφορμή, για να τα εκλογικεύσουν. Είναι απίστευτο πόσες φορές θα δεις, αρνητικά, review στο tripadvisor να ξεκινάνε με: ‘Είχαμε κλείσει τραπέζι για τα γενέθλια της πεθεράς μου’».

Και συνεχίζει:

«Ο άντρας (αυτός που έγραψε το review) θέλει να δει το Champions league στην τηλεόραση αλλά η πεθερά του έχει γενέθλια και πρέπει να της κλείσει τραπέζι σ’ ένα καλό εστιατόριο. Σαν μην έφτανε αυτό προσπαθεί να βρει θέση να παρκάρει, μισή ώρα. Και προφανώς επειδή είναι τα γενέθλια της πεθεράς του πρέπει να πληρώσει. Οπότε φαντάσου έναν άντρα που αντί να είναι στο σπίτι να βλέπει champions league είναι σ’ ένα ακριβό εστιατόρια με την πεθερά του και στο τέλος θα πληρώσει αυτός τον λογαριασμό. Ό,τι και να κάνει το εστιατόριο θα το κάνει λάθος».

Οι συγγραφείς Ichiro Kishimi & Fumitake Koga στο βιβλίο τους The Courage To Be Disliked, έχουν την ίδια θεωρία2. Πιστεύουν ότι δημιουργούμε τον θυμό ώστε να εκφράσουμε κάτι άλλο.

Για παράδειγμα το πρωί μπορεί ο πατέρας σου να ξέχασε να πάει στην τράπεζα να πληρώσει τον λογαριασμό του τηλεφώνου με αποτέλεσμα ο πάροχος να σου κόψει την πρόσβαση στο internet.

Έτσι τα βάζεις με τον πατέρα σου που θεωρείς ότι είναι ανεύθυνος. Ο πατέρας σου, σου εξηγεί ότι δεν πρόλαβε και ότι θα πάει να πληρώσει την επομένη. Εσύ έχεις νεύρα που δεν θα πάει η μέρα όπως την είχες σχεδιάσει: να αράξεις όλο το βράδυ και να καείς στο Netflix, παρέα με δύο σουβλάκια και μισό λίτρο κόκα κόλα.

Αποφασίζεις να πάρεις το αμάξι και να πας να πιεις έναν καφέ. Στον δρόμο, σε κάποια στροφή χωρίς ορατότητα, κάποιο αμάξι σε στουκάρει. Αρχίζεις τα μπινελίκια, φωνάζοντας στον οδηγό είναι ότι είναι ανεύθυνος και ότι πρέπει να του πάρουν το δίπλωμα. Είσαι θυμωμένος.

Αλλά στην πραγματικότητα δεν είσαι θυμωμένος με την ανευθυνότητα του οδηγού ή του πατέρα σου αλλά ότι οι προσδοκίες που είχες δημιουργήσει για εκείνη την ημέρα δεν συναντήθηκαν με την πραγματικότητα. Γι’ αυτό το λόγο δημιουργείς το αίσθημα του θυμού δικαιολογώντας την εκτόνωση σου προς τον οδηγό που σε στούκαρε. Αλλά στην ζωή συμβαίνουν κι’ αυτά και θα μπορούσες απλά να το λύσεις με μία ήρεμη συζήτηση.

Με άλλα λόγια ο θυμός είναι το τελευταίο σκαλοπάτι για να δικαιολογήσουμε κάτι άλλο που έχουμε στο μυαλό μας.

Έτσι είναι με τα Social Networks και τα μηνύματα μίσους που ανταλλάσσονται καθημερινά. Ο ένας προσπαθεί να την πει στον άλλον. Οι άνθρωποι που βγάζουν όλο το μίσος τους στα social networks δεν νευριάζουν με τις απόψεις άλλων χρηστών. Χρησιμοποιούν τους άλλους χρήστες για να βγάλουν τα απωθημένα τους, ώστε να δικαιολογήσουν την συμπεριφορά τους.

Ο Μεταμορφωμένος Θυμός

Έχουμε στο νου μας τον θυμός ως κάποιον που είναι κατακόκκινος, πετάει πράγματα και φωνάζει όλη την ώρα. Αυτό είναι το ξέσπασμα, η τελική μορφή. Ο θυμός φοράει πολλές μάσκες:

  • Όταν είσαι ειρωνικός
  • Όταν πετάς κακίες
  • Όταν περιμένεις τον άλλο στην γωνία για να τον διορθώσεις
  • Όταν κάνεις bullying
  • Όταν απειλείς
  • Όταν ασκείς κριτική όλη την ώρα στους άλλους (και στον εαυτό σου)
  • Όταν τιμωρείς τους άλλους
  • Όταν χειραγωγείς άλλους ανθρώπους
  • Όταν χρησιμοποιείς βία

Και άλλες φορές που δεν φαίνεται τόσο καθαρά:

  • Όταν αμύνεσαι σε συζητήσεις χωρίς να σου επιτίθενται
  • Όταν κουτσομπολεύεις, όλη την ώρα, ανθρώπους πίσω από την πλάτη τους
  • Όταν προσπαθείς να κάνεις τους άλλους να νευριάσουν και μετά τους ζητάς τον λόγο
  • Όταν αγνοείς άλλους ανθρώπους
  • Όταν πας κόντρα
  • Όταν τα παίρνεις όλα προσωπικά
  • Όταν αδιαφορείς για άλλους ανθρώπους (αλλά στην πραγματικότητα σε νοιάζει η γνώμη τους)

Ο θυμός μεταμορφώνεται και δυστυχώς εκείνη την στιγμή δεν μπορούμε να καταλάβουμε από που προέρχεται.

Νευράκια
Νευράκια

Ο θυμός είναι «ελκυστικός» γιατί μας δίνει ενέργεια και χτίζει ένα τοίχος που μας προστατεύει από επιθέσεις άλλων ανθρώπων. Μας κάνει πιο παραγωγικούς, εκείνη την ώρα αισθανόμαστε δυνατοί. Όταν είσαι νέος, μπορεί να είναι sexy, αλλά μετά τα τριάντα δεν είναι και τόσο ωραίο. Μακροπρόθεσμα είναι αυτοκαταστροφικός.

Η αιτία που θυμώνουμε είναι ότι έχουμε κάποιες ανάγκες που δεν εκπληρώνονται. Ίσως γιατί δεν προσπαθούμε αρκετά, ίσως γιατί δεν έχουμε επαφή με τις ανάγκες μας ή επειδή δεν γίνεται να εκπληρωθούν. Αν έχεις την ανάγκη να σε ακούν οι άλλοι και να παίρνουν στα σοβαρά τα λεγόμενα σου και δεν το κάνουν, τότε σιγά σιγά μαζεύεις απωθημένα. Αλλά δεν γίνεται να επιβάλεις στους άλλους πως να σου συμπεριφέρονται.

Όλα από εκεί ξεκινάνε. Αν καταλάβουμε ποιες ανάγκες είναι δικές μας και μπορούμε να εκπληρώσουμε και ποιες δεν είναι στο χέρι μας τότε θα καταφέρουμε να μειώσουμε την τοξικότητα μέσα μας.

Είμαστε θυμωμένοι όταν περιμένουμε να έρθουν τα πράγματα όπως τα θέλουμε και τελικά δεν έρχονται.

Οι προσδοκίες που δημιουργούμε καθημερινά για τον εαυτό μας, για τους άλλους, για την μέρα μας, μας διαλύουν.

Πως θα ξεφύγουμε από την λούπα του θυμού

1) Κατανόησε από που προέρχεται ο θυμός σου

Το πρώτο που πρέπει να κάνεις είναι να αποδεχθείς ότι είσαι θυμωμένος. Και το δεύτερο που πρέπει να κάνεις είναι να αντιληφθείς από που προέρχεται η καταπίεση σου. Συνήθως δεν είναι αυτό που φαίνεται.

2) Ξεκίνα να κάνεις αυτό που επιθυμείς

Κανείς δεν θα σου λύσει τα προβλήματα, αντί για εσένα. Κανείς δεν θα εκπληρώσει τα όνειρα σου. Κανείς δεν θα βρει την δουλεία που θέλεις. Κανείς δεν θα εκφράσει τα αισθήματα σου. Κανείς δεν θα δημιουργήσει τις σχέσεις που θέλεις. Κανείς δεν θα πάρει από το χεράκι να σε βοηθήσει. Αυτά πρέπει να τα κάνεις εσύ.

Αυτά που θέλεις βαθιά είναι αυτά που φοβάσαι να δοκιμάσεις για να μην αποτύχεις. Συνεπώς υπάρχουν δύο δρόμοι: ο ένας δρόμος είναι αυτό του βολέματος για να αποφύγεις τους φόβους σου. Είναι ο δρόμος της ανακούφισης. Μετά από καιρό, οδηγείσαι με μαθηματική ακρίβεια στην καταπίεση.

Ο δεύτερος δρόμος είναι να βάλεις σε προτεραιοτητα τις επιθυμίες σου, με το ρίσκο της αποτυχίας και του να αισθανθείς αρκετά άβολα. Στρατηγικά σε συμφέρει να διαλέξεις αυτό τον δρόμο γιατί δεν θα έχεις καταπιεσμένα αισθήματα. Άρα αποφεύγεις τις εκρήξεις.

3) Άλλαξε τις πεποιθήσεις σου

Ακόμα και αν εντοπίσεις τους λόγους που σου δημιουργούν τον θυμό, ακόμα και αν αρχίσεις να πραγματοποιείς τις επιθυμίες σου, πρέπει να αλλάξεις τις πεποιθήσεις σου. Είναι το πιο δύσκολο κομμάτι και δεν φτάνει μία παράγραφος ή ένα κείμενο—χρειαζόμαστε σειρά βιβλίων.

Το κέντρο του προβλήματος είναι οι προσδοκίες που φτιάχνουμε για εμάς και για τους άλλους.

Αν θεωρείς ότι οι άλλοι πρέπει να σου λύνουν τα προβλήματα ή ότι έχουν ευθύνες που πρέπει να πάρουν και δεν τις περνούν, είσαι σε λάθος κόσμο. Ακόμα και αν έχεις δίκιο, δεν μπορείς να κάνεις κάτι γι’ αυτό. Ούτε μπορείς ν΄αλλάξεις τα μυαλά του κόσμου. Δεν είναι στο χέρι σου. Αν το σκεφτείς, αυτό είναι καλό, σημαίνει ότι ούτε οι άλλοι άνθρωποι μπορούν να σου επιβάλλουν τα πιστεύω τους.

Αυτό ισχύει και όταν χτίζουμε προσδοκίες για τον εαυτό μας. Προσδοκίες που δεν μπορούν να εκπληρωθούν. Όχι απαραίτητα επειδή είναι μη πραγματοποιήσιμες αλλά επειδή δεν τις θέλουμε αρκετά για να τις πραγματοποιήσουμε. Αυτό συμβαίνει γιατί δεν έχουμε επαφή με τις επιθυμίες μας και «δανειζόμαστε» στόχους που μας έχει ορίσει η κοινωνία.

«Είμαι άπληστη, θέλω τα πάντα από την ζωή. Θέλω γίνω γίνω γυναίκα και θέλω να γίνω άντρας, να έχω πολλούς φίλους, να είμαι μόνη, να δουλεύω πολύ, να γράφω καλά βιβλία, να ταξιδεύω, να απολαμβάνω τον εαυτό μου, να είμαι εγωίστρια και να είναι ανιδιοτελής … Βλέπεις, είναι δύσκολο να πάρω ο,τι θέλω. Και όταν αποτυγχάνω γεμίζω με θυμό».

―Simone de Beauvoir

Μπορούμε να χύσουμε άφθονο μελάνι για αυτό το θέμα. Αυτό που μπορείς να κρατήσεις από αυτό το άρθρο είναι να μην ζεις στην φαντασία σου ώστε να μην έχεις προσδοκίες. Πήγαινε με το ροή του ποτάμιου και ζήσε στο παρόν και στην πραγματικότητα. Δηλαδή άρχισε να βλέπεις την ζωή όπως είναι και όχι όπως θα ήθελες να είναι.

Είναι δύσκολο, το ξέρω—στο λέει ο άνθρωπος που ζει μέσα στο μυαλό του. Με τον καιρό όμως θα αρχίζει να σου γίνεται συνήθειο το να μην ζεις μέσα στο μυαλό σου.

4) Κατάλαβε ότι είναι φυσιολογικό να θυμώνεις

Σταμάτα να θυμώνεις που θυμώνεις. Είναι φυσιολογικό. Έτσι είναι η ζωή. Δεν μπορείς ν’ αλλάξεις τα συναισθήματα σου. Είναι αυτά που είναι. Το πως αντιδράς σε αυτά τα αισθήματα είναι το μόνο που μπορείς να ελέγξεις.

5) Μάθε να διαχειρίζεσαι τον θυμό σου

Εκείνες τις στιγμές που έχεις θυμό, μάθε να το κατανοείς και να μην πετάς στους άλλους. Χρησιμοποίησε τον θυμό σου για να κάνεις κάτι παραγωγικό. Ό,τι είναι αυτό.

Τα συναισθήματα μας είναι αρκετά «μυστήρια». Δεν ξέρουμε από που προέρχονται γιατί δεν έχουμε, καθαρή, επαφή με το ασυνείδητο μας. Ούτε μπορούμε να τα ελέγξουμε—είναι ένα παιχνίδι που πάντα θα χάνουμε. Αυτό που μπορούμε να κάνουμε είναι τα παρατηρήσουμε ώστε να καταλάβουμε από που προέρχονται και, το πιο σημαντικό, να επιλέξουμε πως θα τα διαχειριστούμε.

Οπότε κάθε φορά που σε κυριεύει ένα συναίσθημα σκέψου ότι δεν είναι στο χέρι σου τι θα αισθανθείς αλλά είναι στην ευθύνη σου το πως θα αντιδράσεις σ’ αυτό.