Στην ταινία Trainspotting οι πρωταγωνιστές πηγαίνουν στο πάρκο ν’ αράξουν για να κάνουν ένα διάλειμμα από τα ναρκωτικά. Εκεί ο Sick Boy θα αναπτύξει στον Renton την θεωρία του για ζωή: «Κάποια στιγμή το έχεις και κάποια στιγμή το χάνεις… για πάντα. Πάρε για παράδειγμα τον Lou Reed ή τον David Bowie».

Δεν απέχει πολύ η συγκεκριμένη θεωρία από την πραγματικότητα. Πόσα μουσικά συγκροτήματα το χάσανε;

Τα πρώτα άλμπουμ ήταν φανταστικά και όσα ακολούθησαν ήταν μέτρια.

Πόσοι σκηνοθέτες δημιούργησαν αριστουργήματα και μετά το έχασαν;

Είναι τόσο συχνό το φαινόμενο που έχει γίνει ο κανόνας.

Αν και πιστεύω ότι συνήθως έτσι γίνεται, διαφωνώ ότι απλά το χάνουμε. Ένα μουσικό άλμπουμ, ένας πινάκας ζωγραφικής, ένα βιβλίο είναι το αποτελέσματα ενός τρόπου σκέψης, μιας ιδέας. Αν αυτός ο τρόπος σκέψης μένει ίδιος τότε και τα έργα θα μείνουν, ίδια, στατικά.

Αν δεν εξελίξουμε τον εαυτό μας και παραμείνουμε στις ίδιες ιδέες, δεν θα εξελιχθεί ούτε το έργο μας.

Γιατί λοιπόν κάποια στιγμή στη ζωή μας το χάνουμε;

Υπάρχουν διάφοροι λόγοι:

  1. Στην αρχή όταν παράγουμε κάτι, έχουμε αρκετές ιδέες και είμαστε αυθεντικοί. Ωστόσο μετά παραμένουμε στάσιμοι γιατί σταματάμε να εξερευνούμε νέες ιδέες.
  2. Όταν έχουμε επιτυχία και έχουμε φτάσει σ’ ένα καλό επίπεδο, φοβόμαστε να αλλάξουμε για να μην χάσουμε φαν ή οικονομικές απολαβές.

Υπάρχουν όμως καλλιτέχνες που, όσο περνάει ο καιρός, εξελίσσονται με αποτέλεσμα να ωριμάζει και το έργο τους.


Trent Reznor

Γνωρίζεις τον Trent Reznor; Ίσως τον έχεις ακουστά ίσως και όχι. Σίγουρα όμως θα έχεις έρθει σ’ επαφή με κάποιο έργο του. Αν και έχει μεγάλη δισκογραφία με διαφορετικό στιλ και είναι πίσω από τόσα projects, το πιο κοντινό που έχω ακούσει στο ελληνικό ραδιόφωνο είναι η διασκευή που είχε κάνει ο Johny Cash στο Hurt.

Και όμως ο Trent Reznor είναι o ιδρυτής της μπάντας Nine Inch Nails, είναι πίσω από τα soundtrack των Lost Highway και Natural Born Killers. Έχει γράψει τη μουσική του Quake. Είναι ο άνθρωπος που ανακάλυψε τον Marilyn Manson και ήταν παραγωγός στο πρώτο του άλμπουμ το Superstar Antichrist1. Έχει γράψει τη μουσική των ταινιών: Social Network και Gone Girl.

Πως ο Trent Reznor, που ξεκίνησε από ένα μουσικό άλμπουμ γεμάτο «θυμό», έφτασε μετά από είκοσι χρόνια να ντύνει με τη μουσική του, την ταινία του David Fincher, The Social Network, και να παίρνει το Oscar καλύτερης μουσικής;

Background

O Trent Reznor γεννήθηκε στην Πενσυλβάνια της Αμερικής—στη μέση του πουθενά, μια εποχή που δεν υπήρχε το διαδίκτυο. Οι μόνες πηγές για ν΄ ανακαλύψεις συγκροτήματα ήταν το MTV και τα δισκοπωλεία. Τη ανατροφή του είχε αναλάβει η γιαγιά του, αφού οι γονείς του ήταν χωρισμένοι και η μάνα του δεν μπορούσε να τον μεγαλώσει μόνη της. Στα δέκα του, η γιαγιά του, του αγόρασε το πρώτο του synthesizer και τον έγραψε σε μουσικό ωδείο για να σπουδάσει πιάνο. Έτσι από μικρός κατάλαβε το πάθος του για την μουσική και ήξερε ότι εκεί βρίσκεται το μέλλον του.

Όταν ενηλικιώθηκε μπήκε στον πανεπιστήμιο οπού μετά από ένα χρόνο τα παράτησε. Αρχικά έπιασε δουλειά ως πωλητής μουσικών οργάνων ώσπου παραιτήθηκε για να πιάσει δουλειά σ’ ένα στούντιο ως ηχολήπτης2. Αυτό του έδωσε την δυνατότητα να δει από κοντά επαγγελματίες παραγωγούς να δημιουργούν μουσικά άλμπουμ. Ταυτόχρονα λοιπόν, εκείνο τον καιρό, προσπαθούσε να γράψει μουσική. Ήταν τον όνειρο του, να δημιουργήσει ένα μουσικό δίσκο, αλλά φοβόταν ότι θα τον απέρριπταν γιατί οι ιδέες του δεν θα ήταν πρωτότυπες. Έφτιαξε τα πρώτα demo και μετά από ψάξιμο βρήκε δισκογραφική εταιρεία για να κυκλοφορήσει το άλμπουμ του.

Αρχή

Τελικά, το 1989, κατάφερε να βγάλει το πρώτο του δίσκο κάτω από την ομπρέλα των Nine Inch Nails με την ονομασία Pretty Hate Machine, το οποίο, αν και είχε επιτυχία, δεν είναι αυτό που θα τον απογείωνε.

Το δεύτερο άλμπουμ, το The Downward Spiral είναι από που θα τον κάνει γνωστό και θα του αποφέρει δόξα και κέρδη. Ο δεύτερος δίσκος δεν είχε σχέση με το πρώτο. Ξέφευγε από το κλασικό pop structure που είχαν τα περισσότερα μουσικά κομμάτια και στηριζόταν σε concept που θύμιζε David Bowie.

Αν και οι στίχοι είναι το ίδιο μηδενιστικοί με το πρώτο άλμπουμ, ο Reznor πειραματίστηκε με samplers, drum machines, synths και κιθάρες.

Αυτό που τον απογείωσε είναι η συναυλία που έδωσε στο Woodstock3 το 1994. Έτσι θα καταφέρει να γίνει γνωστός και να ξεκινήσει το touring για την προώθηση του άλμπουμ του σε όλη την χώρα.

Μαζί με την επιτυχία όμως ήρθαν και τα προβλήματα. Ο Trent ξεκίνησε τα ναρκωτικά και το αλκοόλ. Και επειδή φοβόταν να ξεκινήσει να γράφει το τρίτο άλμπουμ του, έδινε την ενέργεια του σε άλλα projects.

Ανακάλυψε τον Marilyn Manson και ήταν παραγωγός του πρώτου του άλμπουμ. Δημιούργησε το soundtrack του Lost Highway του David Lynch—που θα κάνει γνωστούς τους Ramstein στο Αμερικάνικο κοινό. Ήταν επίσης αυτός που πρότεινε στον Oliver Stone, αντί να φτιάξει ένα συμβατικό soundtrack, να φτιάξει ένα κολάζ από μουσική και ήχους στην ταινία Natural Born Killers.

Στα τέλη του ’90 τα πράγματα δυσκολεύουν αφού η δισκογραφική εταιρεία του, τον πιέζει να βγάλει ένα νέο άλμπουμ, η γιαγιά του απεβίωσε και προσπαθεί να απεξαρτηθεί από τα ναρκωτικά.

Έτσι κλείνεται στο στούντιο για να φτιάξει το νέο άλμπουμ, το The Fragile. Το πιο πειραματικό από όλα. Λίγοι στίχοι, πολλές κιθάρες. λίγα synth. Στο στούντιο θα καλέσει πολλούς μουσικούς για να τους ηχογραφήσει με παραγωγό τον Alan Moulder. Το αποτέλεσμα ήταν ένα διπλό άλμπουμ από post music. Αν και δεν πήγε καλά στις πωλήσεις—σε σχέση με τα προηγούμενα άλμπουμ—σε βάθος χρόνου θεωρείτε ένα από τα καλύτερα άλμπουμ όλων των εποχών.

Μετά από ένα κουραστικό παγκόσμιο touring για την προώθηση του The Fragile, ξεκίνησαν οι αλλαγές. Στις αρχές του 2000 ο θάνατος ενός φίλου του, θα τον ξυπνήσει για τα καλά και θα καταλάβει ότι η ζωή που κάνει τον φέρνει πιο κοντά στο θάνατο.

Έτσι αποφασίζει να φύγει από την Νέα Ορλεάνη, να μετακομίσει στο Los Angeles, και να κάνει μια νέα αρχή.

Ο μεγαλύτερος του φόβος, πλέον, ήταν αν θα μπορέσει να γράψει μουσική χωρίς να είναι υπό την επήρεια ναρκωτικών ουσιών.

Η αλλαγή

Οι επιλογές του τον δικαίωσαν αφού έκοψε τις εξαρτήσεις του και έβγαλε το τέταρτο άλμπουμ: το With Teeth. Οι πειραματισμοί δεν τελείωναν στη μουσική αλλά έφταναν μέχρι την προώθηση και το marketing. Για παράδειγμα μπορούσες να αγοράσεις το With Teeth από το διαδίκτυο σε όποια τιμή ήθελες.4 Είχε δημιουργήσει εφαρμογή για το κινητό, ώστε στις συναυλίες του να μπορείς να βρεις άλλους fans από την περιοχή σου. Είχε φτιάξει ιστοσελίδα που μπορούσες να κατεβάσεις τα κομμάτια του και να τα διασκευάσεις.

Ένα σωρό πειραματισμοί.

Το 2007 θα κυκλοφορήσει ένα πολιτικό άλμπουμ, το Year Zero και μετά θα ακολουθήσουν άλλα τέσσερα άλμπουμ. Το 2009 δημιούργησε με την γυναίκα του, Mariqueen Maandig, και τον Atticus Ross ένα νέο συγκρότημα τους How to Destroy Angels.

Τέλος θα συνεργαστεί με τον Atticus Ross, για να γράψουν την μουσική για τις τελευταίες ταινίες του David Fincher.

Μέσα σε εικοσιπέντε χρόνια έγραψε 8 άλμπουμ, 3 soundtracks και συμμετείχε σε πολλά σημαντικά projects.

Μπορεί να μη σου αρέσει η μουσική του ή να μην σου αρέσουν όλα τα άλμπουμ του.

Δεκτό.

Ωστόσο η διαφορά που υπάρχει από άλμπουμ σε άλμπουμ είναι αξιοθαύμαστη. Το Pretty Hate machine στηριζόταν σε synths και φλέρταρε με τον μηδενισμό. Το δεύτερο άλμπουμ στηριζόταν περισσότερο σε samples με επιρροές από Pink Floyd και David Bowie. Το τρίτο άλμπουμ ήταν πιο σύνθετο με πολλά layers, λιγότερα synths, λιγότερους στίχους και περισσότερα έγχορδα.

Βλέπεις έναν καλλιτέχνη που δεν φοβάται να λερώσει τα χέρια του, χρησιμοποιεί διαφορετικές τεχνικές και παράγει κάτι το οποίο μπορεί να μην αρέσει στους φαν του ή δεν θα του αποφέρει ανάλογα οικονομικά οφέλη.

Σύμφωνα με την θεωρία του sick boy ο Trent Reznor μετά το Fragile—που θεωρήθηκε από τους κριτικούς το peak του—θα τελείωνε σαν καλλιτέχνης.

Ναι, ίσως κανένα άλμπουμ να μην φτάσει το επίπεδο του Fragile ή την οικονομική επιτυχία του The Downward Spiral.

Αλλά ποτέ δεν έχω απογοητευτεί από τον Trent Reznor.

Κάθε project είναι μοναδικό, βάζει νέες πινελιές, έχει άλλους ήχους και κάθε φορά ανυπομονείς να ακούσεις τις νέες δημιουργίες του5.

Όλα αυτά δεν έχουν να κάνουν μόνο με την τέχνη. Όταν είμαστε καταξιωμένοι ή έχουμε οικονομικά οφέλη τρέμουμε στην ιδέα της αλλαγής για να μην χάσουμε τα «κεκτημένα» μας. Μένουμε στην ασφάλεια μας. Και τότε είναι που σταματάμε να εξελισσόμαστε, παραμένοντας στατικοί.

Αρνούμαστε να αλλάξουμε γιατί έχουμε ταυτιστεί με μία συγκεκριμένη ταυτότητα. Και φοβόμαστε ότι αν χάσουμε την ταυτότητα μας δεν θα είμαστε πια αρεστοί.

Αλλά δεν μπορούμε να εξελιχτούμε αλλιώς, είναι ο μόνος τρόπος για να είμαστε αληθινοί προς τον εαυτό μας και προς τους άλλους.

Είναι ο μόνος τρόπος για να είμαστε αυθεντικοί.


Newsletter Subscribe
Κάνε εγγραφή στο Newsletter, ώστε να λαμβάνεις τα τελευταία άρθρα άλλα και προτάσεις βιβλίων.
Όχι Spam. Η διεύθυνση email, δεν μοιράζεται με τρίτους και χρησιμοποιείτε αποκλειστικά για το newsletter.

Αναφορές

  1. Πες ό,τι θες για τον Marilyn Manson αλλά το Superstar Antichirst είναι από τα καλύτερα άλμπουμ που μπορείς να ακούσεις.
  2. Εκτός από βοηθός, έφτιαχνε και τους καφέδες!
  3. Οι συναυλίες στο Woodstock γίνονται κάθε χρόνο και είναι από τα μεγαλύτερα και πιο γνωστά φεστιβάλ στις ΗΠΑ.
  4. Οι πρώτοι που το ξεκίνησαν αυτό το concept ήταν οι Radiohead.
  5. Ο Trent Reznor δεν είναι το μόνο παράδειγμα. Δες τον Γιάννη Αγγελάκα και την μουσική που δημιουργούσε μετά τις τρύπες. Αν και πολλοί ακόλουθοι του ξενέρωσαν με την καλλιτεχνική στροφή του, έκανε αυτό που πίστευε. Και δικαιώθηκε.