Πως θα σου φαινόταν αν σου έλεγα ότι έχω λύση στο πρόβλημα σου. Ότι έχω τον τρόπο να σε κάνω να ξεχάσεις τις ασήμαντες σκέψεις που σε ταλαιπωρούν και να εστιάσεις σε αυτά που έχουν, για εσένα, πραγματική σημασία. Ας πούμε ότι ανακάλυψα κάτι πολύ σημαντικό και δεν μπορώ πλέον να σου το κρύψω, θέλω να το μοιραστώ μαζί σου. Αλλά σε προειδοποιώ μπορεί να γίνει πολύ εθιστικό. Είσαι έτοιμος; Δεν ξέρω αν θα το αντέξεις.

Λέγεται improv. 

Και είναι αρκετά γαμάτο.

Τι είναι το improv

Το improv (όπως μου είπε και ο εισηγητής μου, προφέρεται ιμ-προβ και όχι ιμ-προυβ1) είναι φόρμα θεάτρου στο οποίο δεν υπάρχει σενάριο και οι ηθοποιοί αυτοσχεδιάζουν πάνω στη σκηνή. Το κοινό δίνει μία πρόταση και οι ηθοποιοί δημιουργούν την ιστορία: την σκηνή, τους χαρακτήρες, το μέρος. Εδώ πρέπει να πω ότι υπάρχουν διάφορες κατηγορίες (δράμα, πειραματικό) αλλά η πιο διαδεδομένη είναι η κωμωδία—γι’ αυτήν γράφω.

Πως έμπλεξα με κάτι όπως το improv;

Πρέπει να σου ομολογήσω ότι δεν έχω σχέση με το θέατρο. Ούτε έχω βλέψεις για ηθοποιός, όπως με ρώτησε ένας συνάδελφος.

Διάβαζα ένα άρθρο, σχετικά μ’ αυτό, και μου άρεσε τόσο πολύ που γράφτηκα την ίδια στιγμή—αρκετά παράξενο για μένα—και ήταν μία από τις καλύτερες επιλογές που έκανα. Ο λόγος που επέλεξα να ξεκινήσω είναι γιατί θέλω να παίρνω πιο γρήγορα αποφάσεις και να μην τις σκέφτομαι σε σημείο που τελικά…δεν παίρνω καμία απόφαση.

Οι περισσότεροι πάνε για το γέλιο—θα γελάσεις πολύ—αλλά τα κέρδη που μπορείς να αποκομίσεις είναι πολλαπλά.

1. Σταματάς να σκέφτεσαι τι σκέφτονται οι άλλοι για εσένα

Σου έχει τύχει να θες να πεις κάτι αλλά να μην το εκφράζεις γιατί φοβάσαι τις αντιδράσεις των υπολοίπων;

Το improv είναι εδώ για σου πει ότι όλα αυτά είναι στο μυαλό σου. Είναι εδώ για να σου πει ότι κάνεις δεν θα γελάσει μαζί σου και κανείς δεν θα σε παρεξηγήσει. Επίσης είναι εδώ για να σου πει ότι ακόμα και αν κάποιος σε παρεξηγήσει ή γελάσει μαζί σου τότε δεν είναι δικό σου πρόβλημα.

Θες να μάθεις δύο παγκόσμιες αλήθειες; Πρώτον δεν υπάρχει παγκόσμια αλήθεια και δεύτερον όσο περισσότερο νοιάζεσαι για τις αντιδράσεις των άλλων και πως θα τις αποφύγεις τόσο πιο πιθανό είναι να τις προκαλέσεις. Αυτό συμβαίνει γιατί ελκύουμε τους φόβους μας.

Στον αυτοσχεδιασμό το πρώτο που μαθαίνεις είναι ότι πρέπει να ρισκάρεις. Ίσως υπάρξουν στιγμές που θα σε κρίνουν. Αλλά ποιος δεν το κάνει; Προσωπικά, στην αρχή έκρινα τα παιδιά, όταν ανέβαιναν στην σκηνή. Σκεφτόμουν ότι αυτό θα το έκανα καλύτερα.

Όλοι μας το κάνουμε.

Όσο πέρναγε ο καιρός άρχιζα να νιώθω άνετα να εκφράζομαι χωρίς να έχω κάποιο μπάτσο πάνω από το κεφάλι μου να ελέγχει τι λέω. Όπως επίσης σταμάτησα να κρίνω. Δεν με ένοιαζε αν θα το έκανα καλύτερα ή όχι.

Βέβαια, κάποιες φορές, κάποιοι δεν θα σε γουστάρουν ή θα σε επικρίνουν ο,τι και αν κάνεις—συνήθισε το. Έτσι είναι η ζωή και δεν μπορείς να κάνεις τίποτα γι’ αυτό.

Αν έχεις θέμα με το τι σκέφτονται οι άλλοι για εσένα τότε το imrpov θα σε βοηθήσει.

2. Ζεις στο παρόν

Που σημαίνει ότι δεν ταξιδεύεις στον πλανήτη Happy και δεν σκέφτεσαι τα «εάν» και τα «όταν».

Μερικοί άνθρωποι ονειροπολούν 1-4 ώρες την ημέρα—δεν το λες και λίγο

Ονειροπολούμε χάνοντας τις στιγμές που περνάνε από μπροστά μας. Προσπερνάμε ανθρώπους και μέρη και χάνουμε ό,τι συμβαίνει γύρω μας.

Αυτές οι στιγμές δεν γυρνάνε πίσω.

Συνεχίζουμε όμως πατάμε play στην φαντασία μας και όταν δεν μας αρέσει κάτι κάνουμε pause και το διαγράφουμε. Η πραγματική ζωή όμως δεν λειτουργεί έτσι.

Στο improv, οι σκηνές εξελισσονται με μεγάλη ταχύτητα. Αν βρίσκεσαι σε άλλους κόσμους, έστω και για μερικά δευτερόλεπτα, τότε θα χάσεις τον ειρμό σου και μαζί θα χαθεί και η σκηνή.

Όταν είσαι συγκεντρωμένος σ’ αυτό που κάνεις (είσαι σε ροή) ο χρόνος σταματάει και εστιάζεις στην στιγμή.

Στο improv μαθαίνεις να μην προσκολλάς στο παρελθόν. Αν βγει μία καλή σκηνή, γαμώ, προχωράμε στην επόμενη. Αν η σκηνή δεν βγει καλή, κρίμα, πάμε στην επόμενη.

ΤΕΛΟΣ.

Η ζωή συνεχίζεται.

Το παρελθόν είναι ένα εργαλείο που μας βοηθάει να βρούμε τα λάθη μας, ώστε να τα διορθώσουμε, όχι να καθορίσει το μέλλον μας.

Είσαι εδώ, στο παρόν, και είναι το μόνο που έχει σημασία.

3. Κάνε κάτι—οτιδήποτε

Υπάρχουν στιγμές, στην αρχή ειδικά, που δεν ξέρεις τι να πεις ή τι να κάνεις. Σ΄ένα μάθημα έπρεπε να βρω μία λέξη που να ξεκινάει με το πρώτο γράμμα του ονόματος μου και να το περιγράψω. Αν, για παράδειγμα, έλεγα νερό, θα μπορούσα να δείξω, με τα χέρια μου, ότι πίνω νερό από μία βρύση.

Την ώρα που οι άλλοι έβγαζαν τους δικούς τους συνδυασμούς εγώ έψαχνα μία γαμημένη λέξη που να ξεκινάει από «ν». Ξέρεις όπως: νερό, νεκταρίνι, νάτριο, νονός, ντουλάπι.

Αλλά δεν μου ερχόταν καμία.

Blackout.

Τίποτα.

Λες και με σήκωσε η δασκάλα και με ρώτησε τις αιτίες της Α’ σταυροφορίας.

Αυτό συμβαίνει γιατί ψάχνουμε το τέλειο, το γαμάτο, το μοναδικό. Ή το νορμάλ για να μην φανούμε διαφορετικοί (αν πω αυτό που σκέφτομαι θα με περάσουν για τρελό).

Αναζητούμε την τέλεια ατάκα για να ξεκαρδιστεί στα γέλια το κοινό. Ή βλέπουμε κάποιον να λέει κάτι γαμάτο και προσπαθούμε να τον ανταγωνιστούμε. Γιατί πρέπει να φανούμε καλύτεροι.

Στο improv όμως, αναγκαστικά, μαθαίνεις να μπαίνεις στη σκηνή χωρίς να έχεις την τέλεια ατάκα.

Ναι, όλοι θέλουμε ό,τι κάνουμε να το κάνουμε καλά, να εξελισσόμαστε και να γινόμαστε καλύτεροι. Όλοι θέλουμε ό,τι δημιουργούμε να μετατρέπεται σε ουράνιο τόξο. Όλοι θέλουμε τα έργα μας ν’ αναγνωριστούν. Αλλά:

  1. Δεν γίνεται ό,τι βγάζουμε να είναι καλό
  2. Δεν ξέρουμε τι είναι καλό και τι όχι.
  3. Μαθαίνουμε και έχουμε μεγαλύτερή εμπειρία όταν βγάζουμε πολλά πράγματα, γιατί παίρνουμε feedback. Η ποσότητα φέρνει την ποιότητα.
  4. Δεν μπορούμε να καθορίσουμε τι είναι χρήσιμο στους άλλους ανθρώπους. Κάνουμε αυτό που μπορούμε και ίσως βοηθήσουμε κάποιους ανθρώπους να επωφεληθούν από το έργο μας.

Όσο περισσότερο κρατάμε αυτό που σκεφτόμαστε, μέσα μας, τόσο περισσότερο στρεσάρουμε τον εαυτό μας και ανεβάζουμε τις προσδοκίες, γεμίζοντας άγχος.

Το μόνο καταπραϋντικό για το άγχος είναι η δράση. Όταν περνάμε στην δράση σταματάμε να ψάχνουμε δικαιολογίες και να δημιουργούμε νέα προβλήματα.

Καλύτερα να δημιουργείς κάτι μέτριο—ή ακόμη και κάκιστο—παρά να είσαι απαθής.

4. Οι σχέσεις είναι που μετράνε

Βασικοί κανόνες στο improv:

  1. Πρώτος κανόνας: δεν μιλάμε για το improv.
  2. Δεύτερος κανόνας: δεν μιλάμε για το improv.
  3. Τρίτος κανόνας: μην αντιγράφεις τους κανόνες από το Fight Club—έχει γίνει κλισέ.
  4. Τέταρτος κανόνας: Δεν υπάρχουν κανόνες.
  5. Πέμπτος κανόνας: Πάρε ο,τι σου δίνουν και μεγάλωσε το.

Θέλω να δώσεις βάση στον τελευταίο κανόνα: πάρε ο,τι σου δίνουν και μεγάλωσε το.

Η ραχοκοκαλιά του improv βρίσκεται σε δύο απλές λεξούλες:

«Ναι, και…»

Που σημαίνει ότι όταν σου λέει κάτι ο συνάδελφος σου είσαι θετικός σ΄ αυτό.

Για παράδειγμα είσαι σε μία σκηνή που κάνετε δύο τύπους που πάνε στο σούπερμαρκετ για να αγοράσουν υλικά για να μαγειρέψουν. Αν κάποια στιγμή ο συνάδελφος σου, έχει κολλήσει το μυαλό του και πει: «νομίζω πως βλέπω τον Άι Βασίλη», εσύ πρέπει να το συνεχίσεις. Συνήθως οι περισσότεροι από εμάς απαντάμε αρνητικά. Του τύπου: «δεν βλέπω κανέναν Άι Βασίλη, έχεις τρελαθεί;»

Δεν μας αρέσει όταν τα πράγματα ξεφεύγουν από τον έλεγχο μας και παίρνουν άλλη τροπή.

Με την φιλοσοφία του improv θα λέγαμε:

«Ναι και τα ξωτικά είναι πίσω και την πίνουν»

Εκεί είναι που ξεκινάει το improv και έρχεται το γέλιο: όταν η σκηνή αρχίζει και ξεφεύγει από το συνηθισμένο μοτίβο.

Πρέπει να παραδώσουμε το έλεγχο και να αφήσουμε την σκηνή να μας οδηγήσει από μόνη της.

Να αφεθούμε στο άγνωστο, με άλλα λόγια.

Αντί να προσπαθούμε να μεγαλώσουμε τον ρόλο μας πρέπει να κάνουμε τους άλλους να φαίνονται γαμάτοι. Να συνεχίσουμε αυτό που άρχισαν. Ναι, μπορεί να είναι κακό άλλα δουλειά μας δεν είναι να επικρίνουμε αλλά να βοηθάμε.

Αν προσπαθήσουμε να «δειχτούμε» σε μία σκηνή τότε θα φανεί στο κοινό—ακόμα και αν γελάει, η ατμόσφαιρά θα είναι περίεργη.

Γιατί όσο καλός και αν είσαι στο improv—και σε οτιδήποτε άλλο—αν δεν έχεις άλλους ανθρώπους να τους υποστηρίξεις και να σε υποστηρίξουν τότε…δεν υπάρχει σκηνή. Επομένως δεν υπάρχει και γέλιο.

Έτσι λειτουργούν και οι προσωπικές μας σχέσεις. Όταν προσπαθούμε να μεγαλώσουμε τον ρόλο μας, βάζουμε τον εγωισμό μας πάνω από όλα τότε δεν σκεφτόμαστε το καλό της σχέσης αλλά το δικό μας.

Για να λειτουργήσει μία σχέση χρειάζεται να δουλέψουν και οι δύο.

Έλα στο τώρα και πες αυτό που θες

Δεν είμαι από αυτούς που θα σου πουν κάνε όσα περισσότερα λάθη μπορείς για να μάθεις. Ποιος θέλει να κάνει λάθη; Προσωπικά, πρέπει να κάνω το ίδιο λάθος πολλές φορές για να μάθω—ναι, δεν μαθαίνω από τα λάθη των άλλων.

Είτε το θέλουμε είτε όχι, οι αποτυχίες είναι συχνό φαινόμενο στην ζωή μας. Αντί να μένουμε ακίνητοι ώστε να προβλέψουμε το μέλλον για να μειώσουμε την πιθανότητα λάθους, ας κάνουμε αυτό που πρέπει. Όσο πιο γρήγορα το κάνουμε τόσο πιο άμεσα θα διορθώσουμε τα λάθη μας και θα εξελιχθούμε.

Το improv δεν είναι ο μαγικός ζωμός που θα σου λύσει όλα τα προβλήματα.

Ούτε είναι για όλους. Αλλά στις εποχές του politically correct, που πρέπει να προσέχεις τι θα πεις—μην τυχόν και σε παρεξηγήσουν—το improv θα σε βοηθήσει να μάθεις να μην δίνεις δεκάρα. Θα σε μάθει να βάζεις τον εαυτό σου πάνω από όλα, όχι με την ναρκισσιστική έννοια αλλά με την έννοια ότι όταν περνάς καλά, περνάνε κι οι άνθρωποι σου. Όταν είσαι εσύ καλά είναι και οι άλλοι.

Αλλά αυτό που μαθαίνεις στο improv, με τον πιο όμορφο τρόπο, είναι ότι κάθε σκηνή είναι διαφορετική. Ακόμα και αν μοιάζει, με κάποια άλλη, σαν δύο σταγόνες νερό, δεν είναι.

Όπως ακριβώς είναι και οι στιγμές στη ζωή μας.

Μοναδικές.


Newsletter Subscribe
Κάνε εγγραφή στο Newsletter, ώστε να λαμβάνεις τα τελευταία άρθρα άλλα και προτάσεις βιβλίων.
Όχι Spam. Η διεύθυνση email, δεν μοιράζεται με τρίτους και χρησιμοποιείτε αποκλειστικά για το newsletter.

Αναφορές

  1. Ναι ξέρω, βγαίνει από το improvise και όχι από το improve.