Το Twitter είναι ένα φρενοκομείο κατάλληλο για να να αποβάλεις όλο το μίσος που κουβαλάς μέσα σου. Γενικά αποφεύγω τα κοινωνικά δίκτυα αλλά τον τελευταίο μήνα άρχισα να απασχολούμαι περισσότερες ώρες από το φυσιολογικό μου. Αυτές τις μέρες, που όλα στέκονται σε κινούμενη άμμο, η συζήτηση καταλήγει στην πολιτική. Ο ένας επιτίθεται στον άλλον και προσπαθεί να του την βγει. Μια γυναίκα έγραψε στα κοινωνικά δίκτυα ότι μόλις οι νεκροί από τον κορωνοϊό στην Ελλάδα περάσουν τους εκατό τότε θα αναμετρηθούμε (για να ισοφαρίσουν τους νεκρούς από τις φωτιές στο Μάτι). Κάποιος άλλος ειρωνευόταν αν πρώτα γίνεσαι έντεχνος και μετά αριστερός1. Η φάση πλέον είναι Ολυμπιακός – Παναθηναϊκός και η λογική έχει πεταχτεί στη θάλασσα — RIP, ζωή σε εμάς.

Η άποψη του καθενός μετατρέπεται σε χολή, ένα συναισθηματικό φορτίο γεμάτο αγκάθια, μία προβολή στο πρόσωπο των άλλων. Καταλαβαίνω από που προέρχεται όλος αυτό ο θυμός. Δεν είναι τα λεφτά, δεν είναι η πολιτική. Είναι η έλλειψη ουσίας-δημιουργίας, είναι η καθημερινή κατανάλωση ανούσιων ειδήσεων. Είναι η ανάγκη να ανήκεις σε μία ομάδα γιατί φοβάσαι την ελευθερία σου.

Κατάλαβα ότι οι ομάδες, ως επί τω πλείστον, ακόμα και αν έχουν αγνές προθέσεις αρχικά, όταν αποκτούν δύναμη και μομέντουμ χάνουν την κατεύθυνση τους και τελικά εκφυλίζονται.

Μεγάλωσα σ’ ένα αριστερό περιβάλλον. Οι συζητήσεις ήταν επικεντρωμένες γύρω από τα πολιτικά τεκταινόμενα· η οπτική ήταν βεβαίως πάντα εκ’ αριστεράς. Η δεξιά ήταν σαν την κατσαρίδα που βρίσκεις ξαφνικά δίπλα σου και θέλεις να την πατήσεις με το πρώτο αντικείμενο που θα βρεις μπροστά σου. Θυμάμαι την γιαγιά μου κάθε φορά που έβλεπε στην τηλεόραση κάποιον δεξιό — ή τον Χριστόδουλο(!) — έριχνε μία μούντζα. Επόμενο ήταν να γίνω χαμαιλέων κυοφορώντας αριστερές ιδέες. Ιδέες που γιγαντώθηκαν μέσα μου όσο μεγάλωνα μέχρι που άρχισα να νιώθω ότι ανήκω σε κάποια θρησκευτική οργάνωση, που ευλαβικά, χωρίς να ρωτάς πολλά πολλά, υπακούς τυφλά για το δικό σου καλό. Στην αρχή δεν κάνεις πολλές ερωτήσεις, μόλις αρχίσεις όμως να αμφισβητείς καίριες θέσεις τότε πέφτεις στο κενό. Είσαι ελεύθερος να εκφραστείς και να πεις την άποψη σου, σου λένε, μέχρι που τελικά εκφράζεσαι και απομονώνεσαι. Παλιά μου τέχνη κόσκινο.

Από τους αγανακτισμένους μέχρι τις απεργίες του ’14, διαδήλωνα κατά των μνημονίων που έφερναν την ιδιωτικοποίηση του δημόσιου πλούτου και τις αισχρές εργασιακές συνθήκες που ήθελαν να περάσουν οι εκάστοτε κυβερνώντες. Τα πρώτα χρόνια (’09 -’14) ήταν άγρια.

Οι πολιτικοί μηχανισμοί απειλούμενοι από την οργή του κόσμου κατέφευγαν σε βίαιες συγκρούσεις χωρίς προηγούμενο — όπως το κάψιμο της Μαρφίν. Από τότε μέχρι σήμερα μεσολάβησαν ιστορικά γεγονότα: την διάλυση του δικομματισμού, την εκλογή του Σύριζα, την αποδόμηση και την πτώση του μέσα σε πέντε χρόνια. Η πρώτη φορά αριστερά, τελικά, δεν ήταν και τόσο αριστερά.

Θυμάμαι όταν κατέβηκα για να διαδηλώσω για το μακεδονικό, στην Αθήνα, τις αντιδράσεις των δικών μου ανθρώπων. Από τους γονείς μου μέχρι κάποιους γνωστούς μου που μου ανέφεραν ότι η συγκέντρωση ήταν γεμάτη φασίστες και γραφικούς δεξιούς. Φυσικά έβγαλαν συμπέρασμα χωρίς να ήταν παρόντες. Η ενημέρωση τους ήταν από τα media, που παλαιότερα κατηγορούσαν ότι διαδίδουν ψέμματα αλλά τώρα, αφού ήταν προς το συμφέρον τους, ήταν η βασική τους πηγή. Την επόμενη μέρα ο πατέρας μου, μου έδειξε την αντικειμενική φυλλάδα kontra news, που είχε στο εξώφυλλο τον Μίκη Θεοδωράκη και από πίσω του κάποιον βουλευτή της Χρυσής Αυγής. «Βλέπεις που πήγες;» μου είπε.

Λίγες μέρες αργότερα βγήκα με κάτι φίλες για μπύρα και ανέφερα ότι κατέβηκα στην διαδήλωση. Η μία κοπέλα τσίνησε — το κατάλαβα από το βλέμμα της. «Απλά δεν περίμενα ότι θα κατέβαινες», μου είχε πει. Τότε την ρώτησα αν είχε διαβάσει την συμφωνία. Έγνεψε αρνητικά.

Όπως αρνητική ήταν η απάντηση ήταν και όσων είχα ρωτήσει.

Διάλειμμα για κιτ-κατ

Η συμφωνία ήταν ένα εικοσασέλιδο που μπορούσε να διαβάσει ο καθένας — σε αντίθεση με τις άπειρες σελίδες του μνημονίου. Όταν θέλεις να έχεις άποψη για ένα τόσο σημαντικό ζήτημα, οφείλεις να το ερευνήσεις. Όταν κάποιος δεν έχει μελετήσει την συμφωνία τότε είναι άτοπη κάθε μορφή συζήτησης. Γιατί αυτό που δεν καταλάβαιναν — ή δεν ήθελαν — είναι ότι η συμφωνία των Πρεσπών εμπεριείχε άρθρα που δεν είχαν ουδεμία σχέση με την ονομασία.

Τέλος διαλείμματος

Αναλύουμε τα γεγονότα από την δική μας πλευρά χωρίς ενσυναίσθηση. Πρώτα βγάζουμε τα συμπεράσματα που μας συμφέρουν και μετά αναζητούμε τα δεδομένα που θα μας φέρουν τα συγκεκριμένα συμπεράσματα.

Ίσως είμαι/ήμουν λάθος, σχετικά με την ονομασία, αλλά τουλάχιστον είμαι/ήμουν λάθος για τους σωστούς λόγους· και όχι επειδή κάποιος μου έδωσε κατεύθυνση.


Σε διάφορες συνεντεύξεις ρωτάνε τον Δημήτρη Αποστολάκη αν πιστεύει στον θεό. Εκείνος απαντάει:

«Για τους πιστούς είμαι άπιστος και και τους άπιστους πιστός».

Συνυπογράφω.

Για τους αριστερούς είμαι ένας συντηρητικός εθνικιστής και για τους συντηρητικούς είμαι ένας ανθέλληνας αναρχοάπλυτος.

Τις μέρες των αγανακτισμένων ο κολλητός μου είχε σχέση με μία κοπέλα πιο, ας πούμε, συντηρητική στις απόψεις της. Καλή κοπέλα αλλά σε στιγμές το μυαλό της κολλούσε λες και πάταγε ένα κουμπί και σταμάταγε να σκέφτεται. Σε μία συνάντηση μας η συζήτηση πήγε σχετικά με μία πορεία που θα κατεβαίναμε. Στην συνέχεια η κουβέντα μπλέχτηκε με την κοπέλα να πετάει χυδαίους χαρακτηρισμούς και να μας βαφτίζει αναρχοάπλυτους επειδή πάμε σε πορείες και τα σπάμε2. Θεωρούσε ότι όποιος πάει σε πορείες, είναι αναρχικός που τα σπάει.

Όταν δεν συμφωνώ με τις απόψεις ομάδων τότε αυτόματα μπαίνω στο κάδρο των «άλλων». Και φυσικά οι άλλοι — από όπου και αν προέρχονται— είναι ο διάβολος μεταμορφωμένος. Από την δεξιά είναι κάτι που αναμένεις από την αριστερά όμως;

Η αριστερά έχει πάθει δεξιά

Ας συμφωνήσουμε σε κάτι: όταν κάποιος αυτοαποκαλείται αριστερός δεν σημαίνει κιόλας ότι είναι.

Πάρε για παράδειγμα τον Obama. Όταν μπήκε στην μάχη την υποψηφιότητα των δημοκρατικών προβλήθηκε σαν φιλελεύθερος ειρηνιστής που θα έβαζε ταφόπλακα στις απάνθρωπες πολιτικές του Μπους τοποθετώντας την Αμερική σε μία νέα τροχιά, πιο ανθρώπινη. Μάλιστα του απονεμήθηκε Νόμπελ Ειρήνης πριν καλά καλά διατελέσει χρέη προέδρου. Τελικά συνέχισε την πολιτική του προηγούμενου. Αύξησε τις επιθέσεις από μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Ήταν συνυπεύθυνος για τις παρακολουθήσεις της NSA, προσπαθώντας να φέρει τον Snowden στις ΗΠΑ για να τον τιμωρήσει παραδειγματικά. Όρισε σύμβουλους του που ήταν στην κυβέρνηση Μπους. Άφησε ελεύθερους τους υπεύθυνους που ήταν πίσω από τα βασανιστήρια στο Γουαντανάμο κάνοντας πλάτες στην CIA3. Μαζί με την Hilary Clinton — αντίπαλη του για το χρίσμα των Δημοκρατικών και μετέπειτα υποψήφια για Πρόεδρος των ΗΠΑ — υποστήριξαν τους δικτάτορες στην Αίγυπτο και ήρθαν απέναντι από την αραβική άνοιξη. Βοήθησε στο να διαιρεθεί το Πακιστάν. Και για να κρατήσει το προφίλ του άθικτο έκανε τι περισσότερες διώξεις, που είχαν κάνει όλοι οι προηγούμενοι πρόεδροι μαζί, σε δημοσιογράφους κάνοντας το έργο τους πιο δύσκολο.

Κι όμως, ακόμα και σήμερα, θεωρείται από τους πιο πετυχημένους προέδρους των ΗΠΑ. Ναι, του το δίνεις αυτό, ξέρει από marketing. Η μοναδική βλέψη του Obama ήταν να κρατήσει το brand name του διανοούμενου. Τώρα αράζει προτείνοντας ταινίες και βιβλία μέσω του Twitter και κάνει παραγωγές για το Netflix.

Well played my friend.

Δυστυχώς ο Obama δεν είναι η εξαίρεση αλλά ο κανόνας.

Αυτό είναι πρόβλημα μου με, μέρος, την αριστεράς αυτή την στιγμή:

Α) Πολλά από αυτά που εξαγγέλλει είναι μη εφαρμόσιμα

Τα όμορφα τα λόγια4. Προφανώς θέλουμε μισθό 3.000€/μήνα, ένα εκατομμύριο ΜΕΘ και να φέρουμε το Champions League στην Ελλάδα. Μαζί σου, αλλά πως θα γίνουν όλα αυτά; Ποιο είναι το σχέδιο; Ναι, κατά του καπιταλισμού αλλά πως θα επιβιώσουμε σε έναν κόσμο που είναι οικονομικά δεμένος. Ναι, κατά των συμμαχιών με χώρες που δεν είναι φιλειρηνικές, αλλά με ποιον θα κάνουμε συμφωνία αφού όλοι έχουν λερωμένη την φωλιά τους; Ναι, να φορολογήσουμε τους μεγαλοεπιχειρηματίες αλλά τι θα κάνουμε μόλις πάρουν τα μπαγκάζια τους και φύγουν από την χώρα; Ναι, συμφωνώ με όλα αυτά, δεν διαφωνώ κάπου, αλλά πως θα τα καταφέρουμε όλα αυτά; 

Μόλις φτάνει η ώρα της εξουσίας — αν και μερικοί δεν την θέλουν, προτιμούν την κριτική από μακριά — τότε όλα πάνε κατά διαόλου· είτε γιατί ήταν εντεταλμένοι από πριν και λαΐκιζαν είτε γιατί δεν μπόρεσαν να εφαρμόσουν αυτά που εξήγγειλαν αφού δεν είναι, μάντεψε, εφαρμόσιμα.

“The game is rigged, but you cannot lose if you do not play.”

—Marla Daniels, The Wire

Β) Προσπαθεί να επιβάλλει τις ιδέες της. 

Μπορεί να έχεις πιο ριζοσπαστικές, υποτίθεται, και ανοιχτές ιδέες αλλά όταν τις επιβάλεις τότε δεν διαφέρεις από την δεξιά. Αλλάζουν οι ιδέες αλλά όχι η βασική αντίληψη. Ο Θεοδωράκης ήξερε πολύ καλά τι εννοούσε όταν έλεγε ότι ο φασισμός μπορεί να προέλθει από οπουδήποτε. Όταν έχεις μία αριστερά με προοδευτικές ιδέες αλλά με συντηρητικό τρόπο αντίληψης που φλερτάρει με τον μηδενισμό και έχει απόλυτες θέσεις τότε δεν είναι αριστερά αλλά κάτι τελείως διαφορετικό.

Η αριστερά πρέπει να υποστηρίζει τις ιδέες που πρεσβεύει: η ζωή του καθενός να πηγαίνει χέρι χέρι με την θεωρία, να εφαρμόζεις δηλαδή αυτά που λες στην καθημερινότητα σου. Δηλώσεις του τύπου θα πράξω αυτά που διατυμπανίζω όταν έρθει η επανάσταση αλλά μέχρι τότε θα συμμετάσχω στο καπιταλιστικό — που κάνουμε σκληρή κριτική αλλά τα λεφτά λεφτά  — κόσμο και θα περιμένω κάποιον να αρχίσει την επανάσταση, είναι υποκριτικές. Αφενός γιατί περιμένεις από κάποιον άλλον να πάρει την ευθύνη και αφετέρου γιατί παίζεις σε διπλό ταμπλό. Από την μία απολαμβάνεις τα προνόμια του καπιταλισμού από την άλλη στέκεσαι απέναντι χωρίς όμως να αποκομίζεις το κόστος της προσωπικής επανάστασης — γιατί φοβάσαι ότι θα χάσεις τα κέρδη σου, είτε είναι οικονομικά είτε είναι το prestige και το status. Είσαι δηλαδή καλυμμένος από όλες τις πλευρές και τα έχεις καλά με όλους. Έχεις την πίτα ολόκληρη και τον σκύλο χορτάτο.

Σαν τον John Lennon που τραγουδούσε το All you need is love και μετά πήγαινε σπίτι και ξυλοκοπούσε την Yoko Ono.

Θα μου πεις, Νίκο, αυτοί δεν είναι πραγματικοί αριστεροί. Είναι άνθρωποι που έχουν τυλιχτεί με τον μανδύα του αριστερού για δικά τους προσωπικά οφέλη. Σύμφωνοι, αλλά δυστυχώς πολλοί από από αυτούς αντιπροσωπεύουν, πλέον, μεγάλο μέρος της αριστεράς.

Αυτή την περίοδο, απουσιάζει μία «γνήσια» αριστερά. Μια αριστερά που υπέρ των αδύναμων, που δίνει λύσεις για ίσες ευκαιρίες και κοιτάει κατάματα τα προβλήματα που έχουν προκύψει από το χάσμα τεχνολογίας – ανθρωπότητας. Προβλήματα της τεχνητής νοημοσύνης, της παγκοσμιοποίησης, των fake news, της εργασίας. Αν υπήρχε αριστερά τότε δεν θα είχαμε την έξαψη δεξιών, και ακροδεξιών, μετώπων ανά την υφήλιο. Δεν θα είχαμε ανθρώπους σαν τον Trump ή τον Boris.

Αλλά το πραγματικό μου πρόβλημα

είναι ότι έχω βαρεθεί να ακούω ανθρώπους που έχουν ταυτιστεί με συγκεκριμένες πεποιθήσεις. Έχω βαρεθεί να ακούω αντιπροσώπους· φερέφωνα απόψεων. Οι πολιτικές — οι κομματικές, για να είμαστε ακριβείς — αντιπαραθέσεις δεν έχουν καμία διαφορά από έναν διαπληκτισμό μεταξύ δύο χούλιγκαν που τσακώνονται για τις ομάδες τους — ποιος την έχει μεγαλύτερη. Έχω βαρεθεί να βρίσκουμε διαφορές και να εξαλείφουμε κοινά.

Αυτό που θέλω να ακούσω, πλέον, είναι τις πραγματικές σκέψεις σου. Τους φόβους σου, τις ιδέες που διστάζεις να εκφράσεις, τους προβληματισμούς σου για το αβέβαιο μέλλον. Να βγάλουμε τα γυαλιά μας, να κοιταχτούμε στα μάτια, χωρίς αντιπερισπασμούς — χωρίς τον γαμημένο θόρυβο — γιατί είναι ο μοναδικός τρόπος να μειώσουμε το χάσμα μεταξύ μας.

Είμαι έτοιμος να μπω στο μυαλό σου, να σε κατανοήσω. Να δω τον κόσμο όπως τον βλέπεις εσύ. Είμαι έτοιμος να μοιραστώ τις δικές μου σκέψεις μου και να σε αφήσω να δεις τον κόσμο μέσα από τα δικά μου μάτια. Να συμφωνήσουμε ότι έχουμε διαφορές και να βρούμε το κουράγιο να βάλουμε τις βάσεις για να συνεννοηθούμε. Αλλά σε παρακαλώ φίλε μου, σταμάτα να μου μιλάς μέσα από τα όνειρα κάποιων άλλων. Γιατί είναι βαρετό και κυρίως άνευ ουσίας και σημασίας. ❦


Newsletter Subscribe
Κάνε εγγραφή στο Newsletter, ώστε να λαμβάνεις τα τελευταία άρθρα άλλα και προτάσεις βιβλίων.
Όχι Spam. Η διεύθυνση email, δεν μοιράζεται με τρίτους και χρησιμοποιείτε αποκλειστικά για το newsletter.

Αναφορές

  1. Γι’ αυτό που έγραψε ο Μάλαμας.
  2. Δεν ξέρω για τους άλλους, αλλά μόλις έπεφταν τα πρώτα δακρυγόνα, έκανα το σύνταγμα – θησείο σε δύο λεπτά. Δεν με λες και αναρχικό στοιχείο.
  3. Ο Obama μπορούσε να διώξει τους δικηγόρους που υπέγραψαν τα νομοσχέδια που όριζαν ότι όσοι συμμετείχαν στην βασανιστήρια ήταν άθικτοι. Παρόλα αυτά το απέφυγε τονίζοντας ας μην επιστρέψουμε στο παρελθόν!
  4. Θα χαθούνε, μην τα λες, μην τα λες, λόγια όμορφα μην λες.