Η αγγελία έγραφε: ζητείται υπάλληλος Digital Marketing από μεγάλη εκδοτική εταιρεία — τίποτα λιγότερο, τίποτα περισσότερο. Οκτώ λέξεις. Το οποίο σήμαινε δύο πράγματα: ή αυτός που την έγραψε ήξερε ακριβώς τι θέλει και τέσταρε τα νερά εκεί έξω — απίθανο — ή αυτός που την έγραψε δεν ήξερε τι του γίνεται. Για κάποιον που ασχολείται με το digital marketing ξέρει ότι αυτή η επιχείρηση πούλαγε σαρδέλες σε τιμή χαβιάρι.

Δεν έδωσα σημασία. Αλλά μετά από μέρες ξανά-είδα την αγγελία στο email μου. Εκείνο τον καιρό δούλευα σε μία επιχείρηση έξι μήνες και δεν ήμουν ευχαριστημένος. Έτσι αποφάσισα να στείλω το βιογραφικό μου για να δω τι ψάρια πιάνω.

Το απόγευμα της ίδιας ημέρας μία κοπέλα με πήρε τηλέφωνο για να κανονίσουμε συνεντευξη. Είπα στην δουλεία ότι θα λείψω και την επομένη μέρα πήγα στο ραντεβού.

Ήταν ένα μεγάλο κτήριο με τέσσερις ορόφους. Πήγα στον λάθος όροφο — πόσο εγώ — στο οποίο δούλευαν καμία τριανταριά άτομα στους υπολογιστές τους, για να γράφουν καθημερινά άρθρα για την εκδοτική επιχείρηση. Αυτά τα «ωραία» άρθρα του τύπου, με ποιον τα έχει η Ναταλία Γερμανού ή δείτε το νέο κούρεμα της Μαρίας Μπεκατόρου. Ή πως να την κάνεις να έρθει σε οργασμό με έξι απλά βήματα — δεν θα μπορούσα να την φέρω σε οργασμό ούτε με ανάλυση βίντεο από την γνωστή, YouTuber-σεξολόγο, Ειρήνη Χειρδάρη.

Αφού με κατατόπισαν σχετικά με το που πρέπει να πάω, ανέβηκα έναν όροφο, ζήτησα τον κ. Τάδε και με έστειλαν στο γραφείο του. Ο Τάδε ήταν γύρω στα πενήντα. Όχι ότι του φαινόταν αλλά προσπαθούσε να φανεί για τριάντα, κάτι που τον έκανε να δείχνει, εν τέλη, την πραγματική του ηλικία. Φορούσε ένα ριγέ πουκάμισο με ένα μπορντό chino παντελόνι και ολοκλήρωνε το στιλ του με εσπαντρίγιες.

Πάνω στο γραφείο του, που ήταν ουσιαστικά δύο γραφεία ενωμένα σχηματίζοντας το γράμμα Γ, στη μία γωνία υπήρχαν στοίβες από χαρτιά και περιοδικά και στην άλλη γωνία υπήρχαν δύο οθόνες είκοσι-δύο ιντσών· στην πρώτη οθόνη είχε ανοιχτά τα analytics των εταιρικών σελίδων και στην δεύτερη οθόνη περιηγούνταν ανάμεσα στις δικές του σελίδες και στις σελίδες των ανταγωνιστών. «Κάτσε, βολέψου, δώσε μου λίγα λεπτά», μου είπε πληκτρολογώντας στο εταιρικό τηλέφωνο έναν αριθμό. «Ρε μαλάκα οι άλλοι έχουν ανεβάσει τα θέματα, εμείς τι κάνουμε; Την επόμενη ώρα θέλω να έχουν ανέβει τα άρθρα», έλεγε σε κάποιον στην άλλη γραμμή του τηλεφώνου.

Αφού τελείωσε το τηλεφώνημα, πήρε το βιογραφικό μου στα χέρια του κάνοντας μου την πρώτη ερώτηση, «λοιπόν παλικαρι μου, γιατί θέλεις ν’ αλλάξεις δουλεία;»

Αυτό που ήθελα να του απαντήσω ήταν ότι έχω βαρεθεί να κάνω την ίδια δουλεία κάθε μέρα, με μικρή αμοιβή, δουλεύοντας σ’ ένα τοξικό περιβάλλον. Τόσο τοξικό που ο μετρητής ραδιενέργειας χτύπαγε κόκκινο. Ότι θέλω να δουλέψω με ανθρώπους που γνωρίζουν την δουλεία και μπορώ να μάθω από αυτούς. Και κυρίως ότι θέλω να δουλέψω με ανθρώπους που θέλουν να βγάλουν λεφτά και όχι να παίξουν τους ρόλους θεραπευτή – ψυχολόγου. Μία κανονική δουλεία δηλαδή.

Τελικά του απάντησα, «θέλω να δουλέψω σε μεγαλύτερη επιχείρηση με μεγαλύτερες ευθύνες».

Αφού με ρώτησε τις κλασσικές ερωτήσεις, μου είπε ότι για τα τεχνικά θα πρέπει να μιλήσω με τον, ας τον ονομάσουμε — κυρίως γιατί δεν θυμάμαι το όνομα του —, Γιώργο.

Ο Γιώργος είχε πάνω – κάτω την δική μου ηλικία. Λεπτός, μελαχρινός με «μανίκια» τατουάζ που κάλυπταν τα χέρια του, με καλωσόρισε στο γραφείο του. Ενώ όλοι δούλευαν σε ανοιχτό χώρο, αυτός είχε το δικό του γραφείο, που έμοιαζε με μικρή αποθήκη παρά με επαγγελματικό χώρο. Μέσα υπήρχαν άλλα δύο άδεια γραφεία. Εκείνη την ώρα άκουγε Black Sabbath, το οποίο ήταν σπαστικό γιατί τα ηχεία του κινητού του είχαν καταστραφεί και ένιωθες τον ήχο να μετατρέπεται σε καρφιά που προσπαθούν να διαπεράσουν τα τύμπανα σου.

«Λοιπόν τι ακριβώς κάνουμε εδώ και ποια θα είναι η δουλειά μου;» μπήκα αμέσως στο θέμα για ν΄ αποφύγω το small talk.

Μέχρι εκείνη την στιγμή δεν είχα την παραμικρή ιδέα για τον ρόλο μου στην εταιρεία.

«Η δουλειά σου είναι να βάζεις τις διαφημίσεις στην ιστοσελίδα και να μετράς στα στατιστικά».

Οκ, χρειαζόμαστε λίγο context εδώ πέρα. Η επιχείρηση είχε κάτω από την ομπρέλα της περιοδικά και ιστοσελίδες. Στόχος της ήταν να ανεβάζει μεγάλο όγκου περιεχομένου, clickbaits άρθρα, για να προσελκύσει πολλούς χρήστες. Έτσι μπορούσε να πάρει μεγάλα διαφημιστικά πακέτα από άλλες εταιρείες. Αυτές οι συμφωνίες έχουν στόχους. Οι στόχοι μπορεί να διαφέρουν αλλά συνήθως είναι συγκεκριμένες μετρήσεις: πόσες φόρες έκαναν κλικ οι χρήστες στην διαφήμιση ή πόσες φορές εμφανίστηκε στην οθόνη τους. Κάθε εμφάνιση ή κλικ χρεώνεται ένα ποσό (π.χ. 0.20 λεπτά ανά κλικ).

Η δουλειά μου λοιπόν ήταν ανεβάζω τις διαφημίσεις στην ιστοσελίδα, να μετράω τα στατιστικά και να βγάζω αναφορές. Ούτε Facebook, ούτε adwords, ούτε copy-writing1.

«Βέβαια» συνέχισε, «μερικές φορές πρέπει να κάνει κι’ αλλά πράγματα».

Σε χάνω.

«Αν πλησιάζει το τέλος του διαφημιστικού πακέτου και δεν έχουμε φτάσει τον επιθυμητό αριθμό εμφανίσεων τότε μπορεί να χρειαστεί να ενεργοποιήσεις την διαφήμιση και στα κινητά — μερικές διαφημίσεις, ειδικά οι πλαϊνές δεν εμφανίζονται στα κινητά. Οτιδήποτε για να φτάσουμε στο επιθυμητό νούμερο. Αν δεν το κάνεις τότε θα σου τα ψάλλουν οι από πάνω».

Μου έδειχνε μέσα από παραδείγματα, στον υπολογιστή του, τι εννοούσε. «Είδες πόσο απλό είναι;» μου έλεγε, αλλάζοντας τον κώδικά της σελίδας για να εμφανίζεται η διαφήμιση σε διαφορετικές πλατφόρμες. Πληκτρολογούσε πολύ γρήγορα, κάτι που έδειχνε πόσο εξοικειωμένος ήταν — θα μπορούσε να ήταν προγραμματιστής. Μου λέει «καπνίζεις;» Έγνεψα θετικά και με πήγε στην ταράτσα, γιατί απαγορευόταν το κάπνισμα μέσα στο κτίριο.

Έστριψε ένα τσιγάρο και ήπιε μια γουλιά του από το φρέντο εσπρέσο που είχε γίνει αφρός πλέον.

«Κοίτα υπάρχουν μέρες που θα σου σπάνε τα αρχίδια οι από πάνω. Ειδικά όταν θα είναι πιεσμένοι, είτε επειδή δεν θα συναντάμε τους στόχους, είτε επειδή θα υπάρχει πρόβλημα με την ιστοσελίδα».

«Μα τι δουλεία έχουμε εμείς με την ιστοσελίδα;» Τον ρώτησα ξέροντας ότι η επιχείρηση είχε εξειδικευμένο προσωπικό γι’ αυτή την δουλεία.

«Εδώ σε βλέπουν σαν ένα άνθρωπο που ξέρει από υπολογιστές οπότε ό,τι έχει να κάνει με αυτά, ευθύνεσαι, κατά κάποιο τρόπο, και εσύ. Αν πέσει η ιστοσελίδα για παράδειγμα, δεν μπορείς να φύγεις και να πας σπίτι σου. Πρέπει να κάτσεις. Άλλες φορές μπορεί να σου δώσουν να κάνεις γραφιστικά γιατί εδώ δεν έχουν ιδέα από αυτά. Μην φανταστείς τίποτα σπουδαίο, απλές δουλείες».

Κοίταξα αριστερά την θέα, σκεπτόμενος ότι εδώ ψάχνουν την κότα με τα χρυσά αυγά, τουτέστιν κάποιον μαλάκα . Ο τυπάς είδε την δυσπιστία μου και προσπάθησε να καμουφλάρει το πόστο, τονίζοντας την θετική πλευρά:

«Δεν μπορώ να σου πω για λεφτά, γι’ αυτά θα μιλήσεις με τον κ. Ταδε, αλλά είναι καλά εδώ και πληρώνουν στην ώρα τους. Επίσης τις περισσότερες μέρες είναι πολύ ήσυχα και δεν σου σπάει κανείς τον πούτσο. Είναι μία πολύ καλή δουλεία».

Ναι, όχι, θα έλεγα πως δεν είναι μία πολύ καλή δουλειά.

Δούλευα ήδη σε μία επιχείρηση που είχα σταματήσει να μαθαίνω και δεν είχα σκοπό να πάω σε μία μεγαλύτερη με την ίδια συνταγή. Και ειδικά σε μία επιχείρηση που δεν υπήρχαν όρια στο τι είναι στην δικαιοδοσία μου και τι όχι.

Όχι, ευχαριστώ.

Για κάποιο λόγο ο Γιώργος δεν μπορούσε να καταλάβει τον προβληματισμό μου. Ήταν σε φάση, δουλειά είναι, πληρώνεσαι, τι άλλο θέλεις;

Δεν πέρασε από το μυαλό μου, ούτε για ένα δευτερόλεπτο, την περίπτωση να δουλέψω σε εκείνο το μέρος.

Επειδή οι καλοί λογαριασμοί κάνουν τους καλούς φίλους αποφάσισα να περιμένω τον κ. Τάδε για να του πω ότι δεν είμαι κατάλληλος γι’ αυτή την θέση.

Όσο περίμενα έξω από το γραφείο του, για να τον χαιρετήσω, στο γραφείο επικρατούσε ένας «βουβός» πανικός — σαν να έβλεπες την Λάμψη του Kubrick, χωρίς ήχο. Η γραμματέας του προσπαθούσε να μου πιάσει ψιλοκουβέντα, όσο πιο χαμηλόφωνα μπορούσε, σαν να φοβόταν ότι θα ακουστεί. Μία κοπέλα ήρθε στο φωτοτυπικό, έβαλε ένα χαρτί, πήγε στο γραφείο της και επέστρεψε στο φωτοτυπικό για να πάει το αντίγραφό της. Μετά από δύο λεπτά ξανά-ήρθε, έβαλε ένα χαρτί και επανέλαβε την διαδικασία. Σε ένα άλλο χώρο πιο δίπλα μουρμούριζαν, έρχεται ο κ. Τάδε, κάντε γρήγορα. Υπήρχε ένα εκτεταμένο άγχος και ήταν όλοι στην τσίτα.

Τελικά ο Τάδε ήρθε και πριν μπούμε στο γραφείο, με κοιτάει και μου λέει: «λοιπόν αλάνι μου, πως το βλέπεις, το χεις;»

«Όχι», έγνεψα αρνητικά.

Χωρίς ανάσα, μου απάντησε:

«ΆΝΤΕ ΓΕΙΑ τότε»

Γέλασα και έφυγα. Από την μία πλευρά, τίμιος και αυθόρμητος — αυτό σκέφτηκε εκείνη την στιγμή, αυτό είπε — από την άλλη δεν μπορώ να παραβλέψω το γεγονός ότι αυτή ήταν μία ατάκα που θα μου την έλεγε κάποιος δεκαπεντάχρονος που του ακύρωσα έξοδο για μπύρα. Μέσα σε μερικά δευτερόλεπτα οι λόγοι που με έφεραν στην συγκεκριμένη απόφαση επιβεβαιώθηκαν.

Τίποτα από όλα αυτά δεν ήταν περίεργο εκτός από μία σκηνή. Πριν φύγω, χτύπησα την πόρτα του Γιώργου, για να τον χαιρετίσω και να τον ευχαριστήσω για τις πληροφορίες του.

Ήταν απορροφημένος στο κινητό του και με κοίταξε, «τι έγινε τελικά την πήρες την δουλεία;»

«Όχι, δεν συμφωνήσαμε» του απάντησα με χαλαρό ύφος. Πήρε τα μάτια του από το κινητό του και με κοίταξε μ’ ένα βλέμμα απορίας σαν να ακύρωσα δουλεία στην Silicon Valley.

Κοίτα, δεν κρίνω ο καθένας τι κάνει στην ζωή του. Ειδικά τον παλικάρι. Μπορεί να δούλευε σ’ εκείνο το μέρος γιατί ήθελε να βρει σπίτι ή να νοίκιαζε. Μπορεί να δούλευε γιατί τώρα ξεκίνησε την σταυροδρόμια του ή γιατί έχει μεγάλη ανάγκη από λεφτά. Μπορεί να μην τον ένοιαζαν όλα αυτά.

Δικό του θέμα. Αλλά όταν βλέπεις κάποιον, νέο, να απορεί που ακύρωσες ένα τέτοιο εργασιακό περιβάλλον λέει πολλά. Για το πόσο χαμηλά έχουμε ρίξει τον πήχη και έχουμε παραδώσει τα όπλα.

Ναι, δεν θα αλλάξεις την κοινωνία, ούτε τις επιχειρήσεις. Αλλά εάν δεν ορίσεις τι θέλεις τότε θα το κάνουν κάποιοι άλλου εκ μέρους σου.


Η δουλεία καθορίζει την καθημερινότητα σου με πολλούς τρόπους: που θα μείνεις, τι μέσο θα χρησιμοποιήσεις για να πας στην δουλεία σου, την διατροφή σου, που και πότε θα ταξιδέψεις, τις ώρες που θα δεις την κοπέλα σου, τους φίλους σου και την οικογένεια σου. Επειδή ζεις από αυτό, είναι η πιο βασική σου δουλεία μέσα στην μέρα σου, είναι αυτό που θα επικρατήσει. Αν είσαι άυπνος, αναγκαστικά θα πας στην δουλεία και ας κουτουλάς πάνω στο πληκτρολόγιο. Αν πρέπει να κάνεις υπερωρίες το απόγευμα, τότε θα ακυρώσεις το Kick boxing ή το σινεμά. Ολόκληρη η ζωή μας χορεύει στους ρυθμούς της δουλείας. Ποτέ δεν συμβαίνει το αντίθετο.

Πες το κομμουνιστικό, πες το αναρχικό, πες το όπως θέλεις αλλά η θέση του ανθρώπου στην σημερινή εργασία — και στην κοινωνία — ορίζεται ως μέσο παραγωγής. Έχεις αξία μόνο αν είσαι παραγωγικός, με τους όρους της αγοράς.

Το κυνήγι του κέρδους μας έχει οδηγήσει να ξεφύγουμε από τον ανθρωποκεντρικό τρόπο ζωής και έχει ως στόχο την αισχροκέρδεια. Όλα στη ζωή και στην φύση έχουν να κάνουν με το κέρδος — δεν κάνεις κάτι χωρίς την γνώση ότι θα πάρεις κάτι πίσω σε αντάλλαγμα. Όταν λέω ότι στοχεύουμε στο κέρδος, εννοώ σε συγκεκριμένες αξίες: χρήμα, αναγνώριση, υλικά αγαθά, παραγωγικότητα που φέρνει άμεσο κέρδος. Άλλες αξίες όπως είναι η γνώση, η ωριμότητα, οι τεχνικές έχουν αξία μόνο αν μπορούν εκτοξεύσουν το κέρδος.

Ακόμα και οι, αυτοαποκαλούμενες, ανθρωποκεντρικές επιχειρήσεις, είναι πλασματικές αφού δεν στοχεύουν στον άνθρωπο αλλά στο κέρδος.

Ας πάρουμε για παράδειγμα την Google. Μια επιχείρηση, ειδικά πριν από μία δεκαετία, που έχει φτιάξει ένα περιβάλλον που θα ζήλευε κάθε εργαζόμενος. Ping-pong τραπέζια, φαγητά, επιτραπέζια παιχνίδια και βίντεο-κονσόλες, άνετοι καναπέδες —που δεν έχεις ούτε στο σπίτι σου—, πισίνες και γυμναστήρια. Αν δουλεύεις σ’ ένα γραφείο στο οποίο για θέα έχεις έναν τοίχο που έχει κιτρινίσει από τον καπνό του τσιγάρου και σε πληρώνουν όσο-όσο, η εργασία στην Google είναι ονείρωξη.

Αλλά οι υπεύθυνοι στην Google είναι έξυπνοι. Ξέρουν ότι ο καλύτερος τρόπος για να πάρουν το μέγιστο από τους εργαζόμενους, είναι να τους δώσουν ένα ασφαλές και ήρεμο περιβάλλον που δεν θα στοχεύει στον φόβο. Βέβαια, δεν το κάνουν από την καλή τους την καρδιά, αλλά γιατί τους εξασφαλίζει ότι θα το πάρουν πίσω σε παραγωγικότητα αλλά και ότι μπορούν με αυτό τον τρόπο να κατέχουν τον χρόνο και τις ιδέες των εργαζομένων. Γιατί όταν έχεις χτίσει ένα ελκυστικό περιβάλλον «προκαλείς» τους εργαζόμενους σου να μείνουν περισσότερες ώρες στον χώρο σου και να δίνουν όλη τους την ψυχή.

Οπότε ακόμα και επιχειρήσεις που αυτοαποκαλούνται ανθρωποκεντρικές, λειτουργούν με αυτό τον τρόπο επειδή τους επιτρέπει την μεγίστη παραγωγή που μεταφράζεται σε μεγαλύτερο κέρδος. Ο άνθρωπος δεν είναι ο τελικός σκοπός αλλά το μέσο για την επίτευξη αυτού του στόχου. Αν αυτή η στρατηγική δεν φέρνει κέρδος τότε θα οι τακτικές θ’ αλλάξουν.

Σ’ έναν ιδανικό κόσμο θα έκανες την δουλεία σου, θα πληρωνόσουν και θα έκανες ότι ήθελες την υπόλοιπη ημέρα. Αλλά δεν ζούμε σ’ έναν ιδανικό κόσμο, μάλλον ζούμε σ’ έναν παράλογο κόσμο. Οι άνθρωποι είμαστε συναισθηματικά ζώα και η λογική δεν είναι έμφυτη αλλά μαθαίνεται.

Το πραγματικό πρόβλημα

Υπάρχει ένα βασικό προβλήματα, κατά την γνώμη μου, αυτή την στιγμή στην μισθωτή εργασία: η παράνοια. Το πρόβλημα λοιπόν είναι ότι, κυρίως, οι εργοδότες και, μετέπειτα, οι εργαζόμενοι δεν στοχεύουν στο κέρδος αλλά στην συναισθηματική τους αποφόρτιση. Η δουλεία δηλαδή, δεν είναι εργασία αλλά ένα μέσο προσωπικής εκτόνωσης που μετατρέπεται σε κοινωνική εκτόνωση .

Ας τα βάλουμε κάτω:

Με εξακόσια ευρώ τον μήνα, δεν μπορείς να ζήσεις. Αν δούμε τις τιμές στα νοίκια και τα μηνιαία έξοδα τότε καταλαβαίνουμε ότι δεν μπορείς να κάνεις ούτε τα βασικά. Έρχεται ο εργοδότης και σου λέει, δεν βγαίνω μάνα μου, αν θέλεις καλώς αλλιώς βρες αλλού. Κανένα πρόβλημα, είπαμε είναι δύσκολες εποχές, οπότε δέχεσαι. Γιατί όμως ο εργοδότης συμπεριφέρεται λες και σου δίνει παχυλό μισθό; Γιατί τόση επιθετικότητα, ειδικά αυτές τις εποχές που υπάρχει οικονομικό πρόβλημα;

Τα περισσότερα δυσάρεστα περιστατικά που συμβαίνουν στους χώρους της εργασίας δεν είναι επειδή οι εργοδότες θέλουν να βγάλουν ένα σκασμό λεφτά και να τα παίξουν στο καζίνο το βράδυ. Το αντίθετο: χρησιμοποιούν τα χρήματα ως μέσον για να μπορέσουν να υποτάξουν το ανθρώπινο δυναμικό.

«Μήπως είσαι λίγο υπερβολικός;»

Μπορεί… Αλλά απάντησε μου σε μία ερώτηση. Γιατί ο εργοδότης σου έχει πρόβλημα να φύγεις λίγο πιο νωρίς, αφού έχεις τελειώσει την δουλεία σου; Γιατί να έχει θέμα που αράζεις στο YouTube, στο Facebook όταν έχεις τελειώσει την δουλειά σου;

Τέτοιες τακτικές έρχονται σε αντίθεση με το επιθυμητό αποτέλεσμα. Όταν έχω τελειώσει την εργασία μου και πρέπει να εφεύρω νέα προβλήματα για να δικαιολογήσω τις ώρες που βρίσκομαι στην δουλειά για να μην με απολύσουν τότε καταστρέφω το προϊόν. Άρα δεν είναι στο συμφέρον της επιχείρησης τέτοιες τακτικές.

Είμαστε στον 21ο αιώνα, η ψυχολογία έχει μπει στα σπίτια μας, έχουμε το διαδίκτυο και υπάρχουν άπειρα βιβλία για διαχείριση επιχειρήσεων. Δεν χρειάζεται να είσαι διάνοια για να να καταλάβεις ότι όταν ο εργαζόμενος είναι άνετος μπορεί να προσφέρει τα μέγιστα, ούτε χρειάζεται να είσαι ψυχολόγος για να κατανοήσεις ότι δεν μπορείς να δουλεύεις δεκάωρα για πολλές μέρες συνεχόμενα.

Αν οι επιχειρήσεις ενδιαφερόντουσαν για το κέρδος τότε δεν θα ακολουθούσαν τακτικές προηγούμενων δεκαετιών. Οι πιο μεγάλοι σε ηλικία ίσως δεν θέλουν να καταλάβουν πως λειτουργούν οι άνθρωποι και οι ομάδες. Αλλά οι νέοι δεν έχουν δικαιολογία. Η πολύωρη εργασία έρχεται μπούμερανγκ και κάνει ζημία στην παραγωγή. Οι λίγες ώρες ύπνου είναι αντιπαραγωγικές. Ο βασικός μισθός αποθαρρύνει τον εργαζόμενο. Η περιττή δουλεία είναι ζημιογόνα για το προϊόν.

Παραγωγικότητα
Στην εικόνα βλέπουμε ότι η πολύωρη εργασία έχει τα επιθυμητά αποτελέσματα μόνο για ένα μικρό χρονικό διάστημα2.

Παρόλα αυτά κυριαρχεί η λογική παλαιότερων δεκαετιών: σπείρε τον φόβο και την ανασφάλεια στον εργαζόμενο.

Αυτή είναι η ερώτηση μου: γιατί αφού ξέρουμε τους κατάλληλους τρόπους για να προσφέρουμε τα μέγιστα και να συνεργαζόμαστε καλύτερα επιμένουμε σε πεπαλαιωμένες τεχνικές;

Από την εμπειρία μου, μέχρι τώρα στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις διακρίνω, ως επί τω πλείστων, τριών ειδών εργοδοσίες:

1) Αυτός που θέλει να βγάλει λεφτά

Είναι το αφεντικό που θα βάλει το χέρι στην τσέπη για να απογειώσει την επιχείρηση του. Πολλές φορές είναι τελειομανής και σκαρφίζεται τρόπους για φέρει περισσότερη δουλειά. Δεν θα σου κάνει αύξηση εύκολα αύξηση και θέλει να είσαι τυπικός στις υποχρεώσεις σου.

Παρόλα αυτά είναι αρκετά τίμιος. Δεν θα σε πρήξει και θα σε αφήσει στην ησυχία σου αν κάνεις σωστά την δουλεία σου. Θα σου πληρώσει ότι είναι να σου πληρώσει την ώρα που πρέπει. Δεν θα προσπαθήσει να τσιγκουνευτει τα συμφωνημένα.

2) Αυτός που βαριέται να δουλέψει

Και αυτός ήταν ο λόγος για ν’ ανοίξει επιχείρηση. Δεν ήθελε να δουλέψει, θεωρώντας ότι αν ανοίξει δική του επιχείρηση θα μπορεί να βγάλει, σχετικά, εύκολα λεφτά χωρίς να ιδρώσει. Ως αποτέλεσμα περιμένει από εσένα να βγάλεις την δουλεία, να φέρεις τους πελάτες, να καθαρίσεις την τουαλέτα και να διασπάσεις το άτομο.

3) Αυτός που ψάχνει ψυχολόγο

Αυτή η κατηγορία δυστυχώς είναι από τις πιο συχνές. Πιστεύουμε ότι οι περισσότεροι εργοδότες κακομεταχειρίζονται τους εργαζόμενους γιατί θέλουν να τους πιέσουν για να βγάλουν μεγαλύτερο κέρδος. Το οποίο δεν ισχύει. Τα λεφτά είναι ένα μέσο για να μπορούν να παίξουν το παιχνίδι της υποταγής.

Οι συγκεκριμένοι άνθρωποι έχουν τέτοια θέματα που τα μεταφέρουν στην δουλεία χωρίς δεύτερη σκέψη. Δεν έρχονται στην δουλεία για να βγάλουν λεφτά, αλλά για να πετάξουν το συναισθηματικό φορτίο τους. Θα σου την πουν για το οτιδήποτε, επειδή έτσι. Θα σε χειραγωγήσουν με σκοπό, όχι να γίνει η δουλεία, αλλά για να αποδείξουν στον εαυτό τους ότι μπορούν να σε ελέγξουν. Είναι τόσο ανασφαλείς που ψάχνουν την αποδοχή κάθε δευτερόλεπτο. Θα δημιουργήσουν θέμα από το πουθενά για να υπάρχει κάτι να γίνεται.

Είναι αυτοί που θα περιμένουν Παρασκευή στις πέντε παρά δέκα να σου πουν την μαλακία τους για να σου γαμήσουν στο Σαββατοκύριακο.

Κατά τα άλλα, να βγαίνει η δουλειά.

4) Αυτός που νοιάζεται

Η κατηγορία που θα συναντήσεις σπάνια. Αλλά, ευτυχώς, υπάρχουν τέτοιοι άνθρωποι και τέτοιες επιχειρήσεις, που θέλουν τους υπάλληλους να είναι καλά και στόχος τους είναι η σωστή δουλεία και η καινοτομία3.

Αυτές οι κατηγορίες εργοδοτών συνδυάζονται αλλά στο τέλος κυριαρχεί μία τάση.

Στις μεγάλες επιχειρήσεις αλλάζουν τα δεδομένα αλλά όχι οι λογικές που ανέφερα πιο πάνω. Εκεί έχουμε να κάνουμε με managers και πυραμίδες όπου κυριαρχεί το φαινόμενο των “Bullshit jobs” που ανέλυσε ο David Graeber μέσα από το βιβλίο του με τον ομώνυμο τίτλο Bullshit Jobs: A Theory. Μέσα σε όλα τα άλλα ο Graeber αναφέρει πως έχουν δημιουργηθεί άσκοπες θέσεις εργασίας που έχουν με μοναδικό σκοπό να μας κρατάνε απασχολημένους.

Οι περισσότεροι από εμάς δεν δουλεύουμε από χόμπι όποτε πρέπει να υποστούμε παιχνίδια που δεν έχουν σχέση με την ίδια την φύση της δουλείας. Κι’ αυτό είναι το πρόβλημα μου: δεν στοχεύουμε στις κερδοφόρες επιχειρήσεις αλλά σε παιχνίδια εξουσίας.

Κι σε αυτήν την κατάσταση θα ήταν άδικο να βγάλουμε το εργατικό δυναμικό από την εξίσωση χαρακτηρίζοντας το αθώο. Κάποιοι εργαζόμενοι αν είχαν την εξουσία και το κεφάλαιο θα έκαναν τα ίδια. Μην ξεχνάμε ότι πολλοί εργοδότες κάποτε ήταν υπάλληλοι.

Οπότε το πρόβλημα με την μισθωτή εργασία δεν είναι η λογική της: ο εργοδότης που βάζει το κεφάλαιο και καρπώνεται το μεγαλύτερο κέρδος και από την άλλη ο εργαζόμενος να βγάζει τα λιγότερα4. Το πρόβλημα είναι η φιλοσοφία της μισθωτής εργασίας που έρχεται σε αντίθεση με την φύση της. Ότι δηλαδή οι επιχειρηματίες ουσιαστικά δεν νοιάζονται για το χρηματικό κέρδος αλλά υποκινούνται από άλλους μηχανισμούς. Ο Oscar Wilde είχε πει ότι όλα έχουν να κάνουν με το σεξ εκτός από το ίδιο το σεξ. Το σεξ έχει να κάνει με την εξουσία. Θα μπορούσαμε να μετατρέψουμε το απόφθεγμα σε: όλα έχουν να κάνουν με τα λεφτά εκτός από τα ίδια τα λεφτά. Τα λεφτά έχουν να κάνουν με την εξουσία.

Η λύση

Δεν θα σου πω να παραιτηθείς αύριο το πρωί από την δουλεία και να γίνεις digital nomad. Ούτε θα σου γράψω ένα κείμενο για να σου χαϊδέψω τα αυτιά. Η ζωή είναι δύσκολη, το ίδιο και οι δουλείες. Ίσα, ίσα θέλω να πάω κόντρα στην ροή του κειμένου: αν θες να βρεις μία δουλεία που την γουστάρεις τότε πρέπει να σπάσεις αυγά. Όσο και να κατηγορούμε τον καπιταλισμό, τα αφεντικά ή το σύστημα, είμαστε υπεύθυνοι για τις επιλογές μας. Είναι πολύ εύκολο να δουλεύεις για κάποιον μαλάκα ή σε κάποια ανούσια δουλεία και να τους κατηγορείς για την δυστυχία της ζωής σου.«Αν δεν υπήρχαν αυτοί, η ζωή μου θα ήταν καλύτερη». Συγνώμη αναγνώστη μου αλλά είναι επιλογή σου.

Και ξέρω τι θα πεις: ο μόνος λόγος που δουλεύεις είναι τα χρήματα γιατί έχεις ανάγκες. Προφανώς.

Αλλά αν είσαι σε μία ηλικία που δουλεύεις απλά για να βγάζεις λεφτά τότε νομίζω πως ήρθε η ώρα να φτιάξεις ένα σχέδιο για να βγεις από αυτή τρύπα.

Είναι εύκολο; Όχι δεν είναι.

Ο κολλητός μου αποφάσισε πριν μερικούς μήνες να ξεκινήσει μία δική του επιχείρηση. Μάζεψε λεφτά και τα έβαλε όλα στο project. Επειδή δεν μπορεί να αντεπεξέλθει οικονομικά, πρέπει να δουλεύει ταυτόχρονα.
Τα πράγματα είναι δύσκολα. Κάποιες μέρες είναι κουραστικές. Αλλά στην μεγάλη εικόνα είναι καλά. Γιατί έχει κάτι να ελπίζει, να ασχολείται και να δουλεύει στο μυαλό του. Σκέφτεται και σκαρφίζεται λύσεις. Είναι συγκεντρωμένος. Έχει κάτι μεγαλύτερό από αυτόν. Έχει πάρει τα ρίσκα του.

Αυτές είναι οι δύο μαγικές λέξεις: συγκέντρωση και ρίσκο

Για να πάρεις κάτι πίσω πρέπει να ρισκάρεις. Για να πάρεις τα σωστά ρίσκα, αυτά που αξίζουν, πρέπει να είσαι συγκεντρωμένος. Σε διαφορετική περίπτωση απλά τζογάρεις.

Κανείς δεν θα σου δώσει κάτι χωρίς να το διεκδικήσεις. Είτε είναι αύξηση στην δουλεία, είτε είναι να φτιάξεις την δική σου επιχείρηση είτε είναι να δημιουργήσεις ένα ανθρώπινο περιβάλλον εργασίας.

Το θέμα λοιπόν δεν να βρεις τι δουλεία θα κάνεις — ή πως να αποφύγεις την δουλεία — αλλά τι πραγματικά θέλεις. Ποιο είναι το νόημα σου και ποιες οι αξίες σου. Σ΄ενδιαφέρει να μάθεις; Ή να δουλεύεις σε ένα υγιές περιβάλλον; Θέλεις να προσφέρεις ή θέλεις να αράξεις; Σε ενδιαφέρουν μόνο τα χρήματα ή θέλεις να βρεις να κάνεις κάτι που σου αρέσει και περνάει ο χρόνος σαν νερό. Από εκεί βγαίνει η στρατηγική σου και μπορείς να προσπεράσεις τα προβλήματα που συναντάς. Όλα τα υπόλοιπα είναι τακτικές που μπορεί να σε βοηθήσουν για λίγο αλλά σε βάθος χρόνου καταλήγουν στον τοίχο.

Αν βρεις τις προτεραιότητες σου τότε θα μπορέσεις να καθορίσεις τι θέλεις. Με αυτόν τον τρόπο θα βρεις τους σωστούς ανθρώπους και τις σωστές ευκαιρίες ξεφεύγοντας από την τοξική φιλοσοφία της μισθωτής εργασίας.


Δώσε μου μισθωτή εργασία

Να χαίρεσαι που έχεις δουλειά, άλλοι παρακαλάνε να βρίσκονται στην θέση σου. Μισθωτή εργασία.

Αν δεν έχεις δουλεία, κάνε πως δουλεύεις. Μισθωτή εργασία.

Μην μιλάς. Μισθωτή εργασία.

Ο υπάλληλος έχει πάντα άδικο. Μισθωτή εργασία.

Εξακόσια ευρώ και ψάξε βρες πως θα ζήσεις. Μισθωτή εργασία.

Είσαι πολύ τυπικός στο ωράριο σου και μου φαίνεται ότι δεν ενδιαφέρεσαι για την επιχείρηση. Μισθωτή εργασία.

Όταν φτιάξω την δική μου επιχείρηση θα φέρομαι πολύ καλά στους εργαζόμενους μου. Μισθωτή εργασία.

Εγώ δεν είμαι σαν όλους τους άλλους. Μισθωτή εργασία.

Πάρε 50€ να περάσεις το Σαββατοκύριακο και για τα υπόλοιπα βλέπουμε. Μισθωτή εργασία.

Κάνε υπομονή μερικούς μήνες και θ’ αρχίσω να σου κολλάω ένσημα. Μισθωτή εργασία.

Δεν σε έχω ξεχάσει, μην ανησυχείς, θα σε πληρώσω την άλλη εβδομάδα. Μισθωτή εργασία.

Για το καλό σου το λέω, εγώ ενδιαφέρομαι για εσένα. Μισθωτή εργασία.

Σε βοήθησα να βρεις δουλεία και εσύ με αφήνεις; Νομίζεις θα βρεις αλλού να σου φέρονται τόσο καλά; Μισθωτή εργασία.

Είσαι τόσο νέος και σκέφτεσαι τα ένσημα; Μισθωτή εργασία.

Θα σου κάνω την ζωή δύσκολη, μπας και παραιτηθείς παλιομαλακισμένη. Μισθωτή εργασία.

Καταλαβαίνω ότι σου την πέφτει ο πελάτης αλλά κανε τα στραβά μάτια γιατί μας πληρώνει αρκετά. Μισθωτή εργασία.

Εντάξει μπορεί να σου φωνάζω λίγο παραπάνω — έτσι είναι ο χαρακτήρας μου. Αυτό δεν είναι εργασιακό bullying. Αυτό είναι μισθωτή εργασία.

Τι να τον κάνω τον ψυχολόγο, εγώ έχω υπαλλήλους. Μισθωτή εργασία.

Μαράκι, έλα λίγο στο γραφείο μου και κλείσε και την πόρτα όπως θα έρχεσαι. Μισθωτή εργασία.

’45 λεπτά διάλειμμα. Μισθωτή εργασία.

Σου δίνω τρία ευρώ την ώρα αλλά θέλω το εκατόν ογδόντα τοις εκατό. Μισθωτή εργασία.

Φταις, πρέπει να συζητήσουμε. Μισθωτή εργασία.

Φταίω, γίνονται λάθη, προχωράμε. Μισθωτή εργασία.

Γιατί να στείλω ένα email όταν μπορούμε να κάνουμε ένα δίωρο Meeting. Μισθωτή εργασία.

Εγώ στην ηλικία σου έκανα δύο δουλείες και έπαιρνα τα μισά από αυτά που παίρνεις εσύ τώρα. Μισθωτή εργασία.

Σου χρωστάω λεφτά αλλά μόλις σε δω έξω, θα κεράσω εσένα και την παρέα σου. Μισθωτή εργασία.

Άργησες μισή ώρα. Μισθωτή εργασία.

Δευτέρα πρωί. Μισθωτή εργασία.

Ναι, δικαιούσαι να απεργήσεις αλλά και εγώ μπορώ να σε απολύσω. Μισθωτή εργασία.

Τι στο διάολο κάνω εγώ εδώ; Μισθωτή εργασία.

Παρασκευή απόγευμα. Μισθωτή εργασία.

Σήμερα έχει έρθει το ΙΚΑ, οπότε είναι μία καλή ευκαιρία να δοκιμάσουμε remote working. Μισθωτή εργασία.

Παραιτούνται οι υπάλληλοι μου, τι έχουν πάθει; Πολύ ευαίσθητοι μου έχουν γίνει όλοι. Μισθωτή εργασία.

Πες ευχαριστώ και κάνε τουμπεκί. Μισθωτή εργασία.

Μισθωτή εργασία:

Τα δικά μου, δικά μου και τα δικά σου… δικά μου κι’ αυτά, παλιογαμημένε ζήτουλα. ❦


Newsletter Subscribe
Κάνε εγγραφή στο Newsletter, ώστε να λαμβάνεις τα τελευταία άρθρα άλλα και προτάσεις βιβλίων.
Όχι Spam. Η διεύθυνση email, δεν μοιράζεται με τρίτους και χρησιμοποιείτε αποκλειστικά για το newsletter.

Αναφορές

  1. Οι διαφημίσεις στο Facebook γινόντουσαν από συγκεκριμένους συντάκτες που έκαναν Boost Post (χωρίς στοχευμένο κοινό και τα παρεμφερή).
  2. Cook, D. (2008). Rules of Productivity Presentation. [online] LOSTGARDEN. Available at: https://lostgarden.home.blog/2008/09/28/rules-of-productivity-presentation/ [Accessed 1 Mar. 2020].
  3. Ναι, υπάρχουν τέτοιες επιχειρήσεις στην Ελλάδα. Μην με κοιτάς με γουρλωμένα μάτια.
  4. Δεν είναι ιδανικό, όπως τίποτα στην ζωή